Presidenti amerikan Donald Trump shpalli sanksione të jashtëzakonshme ndaj dy gjigantëve të naftës në Rusi, Lukoil dhe Rosneft. Janë masat e para kundër Moskës që prej marrjes së detyrës dhe, edhe pse nuk pritet të paralizojnë makinën e luftës së Putinit, ato rrisin ndjeshëm gjasat që Bashkimi Europian të mbyllë kapitullin e varësisë nga nafta ruse. Në thelb, ndalimi i transaksioneve në dollar, valuta standarde e tregtisë së naftës, e vështirëson shitjen e ngarkesave nga të dy kompanitë dhe i shtyn bankat e bizneset europiane të tërhiqen për të mos u përfshirë në rrezik sanksionesh dytësore.
Efekti i menjëhershëm në Rusi do të jetë dhimbje, jo kolaps. Rosneft dhe Lukoil mbulojnë rreth dy të tretat e 4.4 milion fuçive naftë që Rusia eksporton përditë. Por pjesa më e madhe e blerësve kinezë e indianë ka gjasa të vazhdojnë furnizimet për shkak të çmimeve më të ulëta dhe alternativave të kufizuara, ndërsa kompanitë ruse prej kohësh përdorin skema ndërmjetësish për të maskuar origjinën e ngarkesave. Edhe vetë Putini i quajti sanksionet “serioze”, duke i denoncuar njëkohësisht si akt jomiqësor.
Aty ku masat pritet të prodhojnë efekt të pastër është Europa. Pas embargos detare për naftë e derivate dhe uljes drastike të gazit rus në tregun e BE-së, Lukoil ka mbetur hallka kryesore e pranisë ruse: qindra pika karburanti në BE, rafineri të mëdha në Rumani e Bullgari dhe një pjesë e konsiderueshme në një impiant në Holandë. Me sinjalin e Thesarit amerikan se mund të sanksionohet kushdo që bashkëpunon me Lukoil/Rosneft, bankat dhe kompanitë europiane po mbyllin llogaritë: në Finlandë, Neste pezulloi furnizimet për Teboil; në Rumani pritet shitja e rafinerisë Petrotel; në Holandë, shitja e pjesës 45% në rafinerinë Zeeland shihet si skenari më i mundshëm; në Bullgari, Neftochim rrezikon të ndalet në 21 nëntor nëse nuk ndryshon pronësi. Hungaria dhe Sllovakia, ende shumë të varura nga nafta ruse, tashmë po shqetësohen për ndërprerje furnizimesh dhe sinjalizojnë kërkesa për përjashtime.
Politikisht, lëvizja e Trump shënon kthesë: pasi kritikoi Europën që “vazhdonte të blinte energji nga Rusia” dhe e kushtëzoi sanksionimin e Moskës me veprimet e aleatëve, tani ai ka goditur i pari. Në krahun tjetër të Atlantikut, Komisioni Europian po përgatit kufizime shtesë, përfshirë objektivin për ndalimin e gazit rus deri në 2028, duke e shfrytëzuar momentin për të mbyllur rubinetat e fundit rusë brenda tregut të përbashkët.
Në bilanc, këto sanksione nuk i kthejnë prapa tanket ruse nesër, por e rrisin koston e luftës për Kremlinin dhe, më e rëndësishmja për BE-në, i japin shtysën vendimtare për ta nxjerrë Lukoil/Rosneft nga ekosistemi energjetik europian. Për Moskën do të ketë dëme të menaxhueshme; për Europën, një shans real për të mbyllur një varësi të gjatë.
Politico, përgatiti në shqip ©LAPSI.AL
