Nga AFP/ Një vit pasi Italia hapi kampe emigrantësh në Shqipëri, të destinuara për të mbajtur njerëz të ndaluar në det, qendrat e kontestuara ligjërisht janë pothuajse të zbrazëta. OJF të shumta kanë kritikuar kushtet e jetesës brenda kampeve dhe gjykatat italiane kanë rrëzuar disa përpjekje për deportime në Shqipëri.
Por, teksa Bashkimi Evropian diskuton mundësinë e krijimit të "qendrave të veta të kthimit", qeveria italiane e ekstremit të djathtë duket ende e angazhuar për të dërguar emigrantë në qendrat e paraburgimit në Shqipëri.
“Shumë shqetësuese”
Më 16 tetor 2024, dy qendra paraburgimi u hapën në portin e Shëngjinit dhe fshatin Gjadër, të vendosur në veri të Shqipërisë, por të menaxhuar nga Roma. Po atë ditë, dhjetëra kamera filmuan mbërritjen e anijes së parë detare italiane që mbante 16 burra nga Egjipti dhe Bangladeshi, të shpëtuar në det ndërsa përpiqeshin të arrinin në BE.
Identitetet e tyre u verifikuan fillimisht në port. Pastaj ata u dërguan në kampin Gjadër, ku mund të prisnin që të përpunoheshin kërkesat për azil nëse ata do të paraqisnin një të tillë. Por shumë shpejt, 4 nga burrat u identifikuan si "të cënueshëm" dhe u dërguan përsëri në Itali.
Brenda dy ditësh, edhe 12 burrat e mbetur do të dërgoheshin në Itali, pasi një gjykatë në Romë vendosi kundër ndalimit të tyre. Gjykata përmendi mosmarrëveshjet mbi listën e vendeve të origjinës "të sigurta" të krijuar nga qeveria italiane, e cila përfshinte kombe që nuk përmbushin kriteret ligjore evropiane.
Një vit më vonë, gjyqtarët italianë kanë refuzuar vazhdimisht deportimet, duke ngadalësuar planet për të vendosur deri në 3,000 emigrantë në kamp. Sipas ekspertit ligjor Gianfranco Schiavone, një raport nga OJQ-të italiane zbuloi se në total, 132 persona u dërguan në qendrat shqiptare. Prej tyre, vetëm 32 janë riatdhesuar, megjithëse detajet se sa prej tyre u kthyen në Itali ose u dërguan në një vend tjetër janë të paqarta.
Është gjithashtu e vështirë të merret konfirmim zyrtar në lidhje me detajet e programit dhe kushtet e kampit, autoritetet shqiptare ia referuan pyetjen e AFP-së italianëve, të cilët nuk iu përgjigjën pyetjeve specifike në lidhje me skemën.
"Situata është shumë shqetësuese për shkak të vështirësisë ekstreme për të paraburgosurit për të ushtruar të drejtat e tyre themelore në përgjithësi," tha Schiavone. Sipas një raporti nga një grup OJQ-sh, të paktën 9 persona kanë tentuar vetëvrasje teksa mbaheshin në kampe, dhe ka pasur 21 raste të vetëgjymtimit.
“Eksperimenti italian”
Mes betejave të vazhdueshme ligjore, Italia planifikon të përdorë kampet si qendra paraburgimi për njerëzit që presin deportimin pasi tashmë janë konsideruar si emigrantë "të paligjshëm" nga autoritetet italiane. Ky ripërdorim ka të ngjarë të bllokohet edhe nga gjykatat evropiane, tha Schiavone.
"Nuk ka asnjë dispozitë që ndalimi administrativ i të huajve që presin dëbimin në Itali të kryhet në një vend jashtë BE-së." Por kjo mund të ndryshojë brenda pak muajsh nëse miratohet "rregullorja e kthimit", aktualisht nën debat në Parlamentin Evropian: korniza do të hapte rrugën për krijimin e qendrave të migrantëve jashtë kufijve të BE-së.
Që nga zgjedhja e saj në vitin 2022, kryeministrja italiane Giorgia Meloni e ka bërë luftën kundër imigracionit të parregullt një politikë kyçe të qeverisë së saj.
Legalizimi i eksperimentit të Melonit do të përfaqësonte një fitore të rëndësishme politike për partinë e saj të ekstremit të djathtë Fratelli d'Italia (FDI). Por Filippo Furri nga OJQ-ja italiane ARCI tha se shpreson që BE-ja ta rishqyrtojë këtë qasje dhe në vend të kësaj ta konsiderojë atë "të paligjshme ose ekonomikisht të paqëndrueshme".
Ndërkohë, rreziku për njerëzit që migrojnë është se "ky eksperiment italian përhapet në vende të tjera", tha ai. Gjatë një vizite në Shqipëri në maj, kryeministri britanik Keir Starmer shprehu dëshirën e tij për të krijuar "qendra kthimi". Por homologu i tij shqiptar Edi Rama ngurroi të hapte një program tjetër në vendin e tij dhe tha se modeli italian "duhet kohë për t'u testuar". "Nëse funksionon, mund të replikohet. Por jo në Shqipëri, diku tjetër në rajon", tha Rama. /LAPSI.al
