Ngjarja kishte të gjitha elementet klasike të Ashurasë, periudha e zisë për shiitët iranianë. Turmat, të veshura me të zeza, godisnin kraharorin në unison, siç treguan videot në rrjete sociale. Por këtë herë, ndodhi diçka ndryshe: udhëheqësi suprem i Iranit, Ayatollah Ali Khamenei, i pëshpëriti diçka në vesh këngëtarit fetar (madahut), i cili shpërtheu papritur në himnin patriotik “Ey Iran, Iran”.
“Në shpirtin dhe frymën time, ti mbetesh, o atdhe,” këndoi ai, teksa turma e përsëriste.
Pas një lufte 12-ditore me Izraelin, dhe për pak kohë, në një linjë me SHBA-në, Irani ka dalë i goditur rëndë: mbrojtja e tij u dobësua, objektet bërthamore u shkatërruan dhe viktimat civile qenë të shumta. Por udhëheqësit shohin mundësi në zemërimin popullor: nacionalizmi ka shpërthyer dhe regjimi po e kanalizon këtë ndjenjë për të forcuar pushtetin në një kohë krize ekonomike dhe politike.
Në Shiraz, një billboard shfaq Netanyahun të gjunjëzuar para një mbreti pers. Në Teheran, mitologjia e Arashit Shigjetar është ringjallur në formën e raketave të Republikës Islamike.
“Po dëshmojmë një shkrirje të identitetit shiit me nacionalizmin iranian, rezultat i drejtpërdrejtë i sulmit ndaj Iranit,” thotë profesori Mohsen Borhani.
Megjithatë, efektiviteti i kësaj strategjie është i debatueshëm. Disa iranianë mbeten skeptikë se një nacionalizëm i ri do të rrisë popullaritetin e qeverisë, duke argumentuar se kjo është thjesht një pasojë e zemërimit ndaj Izraelit dhe SHBA-së.
Përpara sulmeve, analistët parashikonin trazira të brendshme këtë verë për shkak të krizës ekonomike, mungesës së ujit, energjisë dhe karburantit. Por tani, shumë qytetarë duket se pranojnë edhe kufizime të shtuara, përfshirë bllokimin e internetit.
Goditjet ndaj “infiltruesve dhe spiunëve” janë shtuar, që, sipas grupeve të të drejtave të njeriut, godasin edhe disidentët dhe pakicat.
Thirrjet nga Trump dhe Netanyahu që iranianët të ngrihen, kanë irrituar edhe kritikët e regjimit.
“Nuk dua që ndryshimi të vijë nga jashtë,” thotë Lida, një banore e Teheranit. “Nuk është ëndrra ime programi bërthamor, por është pjesë e territorit tim.”
Kjo nuk është hera e parë që regjimi kthehet tek nacionalizmi. Gjatë luftës Iran-Irak, retorika patriotike ishte një armë e njohur. Por sot, përmasat janë më të mëdha.
“Ata po përdorin luftën për të nxitur një ndjenjë të re uniteti kombëtar, një gjë që nuk e kanë pasur prej vitesh,” thotë analisti Ali Ansari.
Muaji Muharrem këtë vit është shoqëruar me këngë që më parë ishin të ndaluara, si “Ey Iran, Iran”, që dikur përfaqësonte opozitën ndaj teokracisë.
Familja e autorit të tekstit, Tooraj Negahban, që jetoi në mërgim dhe vdiq në Los Anxhelos, reagoi: “Na keni fshirë nga librat, nga historia. Tani që nuk keni më asgjë për të thënë, po këndoni këngët tona.”
Disa, si profesor Borhani, thonë se regjimi ka kuptuar që feja nuk mjafton për të mobilizuar rininë. Të tjerë e shohin këtë si një formë nacionalizmi të inxhinieruar.
“Nacionalizmi i vërtetë vjen nga protestat, jo nga podiumet shtetërore,” thotë studentja Shahrzad nga Teherani.
Por pyetja mbetet: sa do të zgjasë kjo valë patriotike?
“Kur të ulet pluhuri dhe njerëzit të shohin që s’ka ende ujë, gaz apo drita,” përfundon Ansari, “entuziazmi do të tretet. Dhe ekonomia nuk premton rikuperim.”
Përshtatur nga The New York Times në shqip, ©LAPSI.AL
