Një marrëveshje e ndërmjetësuar nga diplomati më i lartë i Bashkimit Europian, e menduar për të rivendosur furnizimin me ndihmat humanitare thelbësore drejt Gazës, qëndron në një ekuilibër të brishtë ndërsa përpjekjet për një armëpushim dështuan gjatë fundjavës.
Të paktën 31 persona u vranë teksa përpiqeshin të arrinin një pikë shpërndarjeje ushqimore të mbështetur nga SHBA, pasi forcat izraelite hapën zjarr të shtunën, sipas Associated Press.
Organizata e Kombeve të Bashkuara tha se deri në 800 persona kanë humbur jetën në qendra ndihmash gjatë gjashtë javëve të fundit, ndërkohë që qasja për organizatat humanitare pengohet vazhdimisht. Forcat e Mbrojtjes së Izraelit nuk iu përgjigjën një kërkese për informacion.
Raportet nuk mund të verifikohen në mënyrë të pavarur pasi mediat dhe vëzhguesit ndërkombëtarë janë ndaluar nga Gaza, por Kryqi i Kuq ka paralajmëruar për një “valë të pandalshme lëndimesh” që rrezikon të mbingarkojë spitalin e fundit fushor ende funksional në zonë.
Kjo ngjarje ndodhi pasi përfaqësuesja e lartë për punët e jashtme të BE-së, Kaja Kallas, deklaroi se kishte arritur një marrëveshje me autoritetet izraelite për të siguruar që palestinezët të kenë akses në ndihma, mes frikës për uri, mungesë uji dhe një kolaps pothuajse të plotë të sistemit shëndetësor.
“Kjo marrëveshje nënkupton hapje të mëtejshme kalimesh kufitare, futje të kamionëve me ndihma dhe ushqime në Gaza, riparim të infrastrukturës jetike dhe mbrojtje të punonjësve të ndihmës humanitare. Llogarisim që Izraeli të zbatojë çdo masë të rënë dakord,” deklaroi ish-kryeministrja estoneze të enjten, duke këmbëngulur se furnizimet humanitare do të fillonin të hynin brenda disa ditësh.
Komisioni Europian nuk iu përgjigj menjëherë një kërkese për koment mbi zhvillimet e fundit.
Të martën, diplomatët kryesorë të vendeve të BE-së do të diskutojnë nëse duhet të vendosen masa ndëshkuese ndaj Izraelit, përballë presionit në rritje nga kryeqytetet për të ndërmarrë hapa që t’i jepet fund gjakderdhjes. Një dokument me opsione, të cilin e ka siguruar fillimisht POLITICO, tregon se Kallas do t’u kërkojë ministrave të jashtëm të shprehen nëse ka mbështetje të mjaftueshme për të reduktuar bashkëpunimin me Izraelin në fushën e tregtisë dhe fusha të tjera kyçe.
Muajin e kaluar, një shqyrtim i shërbimit të jashtëm të BE-së përfundoi se “ka tregues se Izraeli mund të jetë në shkelje të detyrimeve të tij për të drejtat e njeriut” sipas kushteve të marrëveshjes së asociimit BE-Izrael.
“Në përgjigje të sulmeve terroriste të 7 tetorit 2023, Izraeli nisi një fushatë intensive ushtarake, duke përfshirë përdorimin e armëve me efekt të gjerë në zona të populluara dendur dhe kufizime të rënda për hyrjen dhe shpërndarjen e mallrave dhe shërbimeve thelbësore në Gaza,” thuhej në dokument.
Pavarësisht se shumica e vendeve anëtare kanë kërkuar ndërhyrje, pezullimi i plotë i marrëveshjes ose vendosja e sanksioneve do të kërkonte mbështetje unanime — dhe aleatë të fortë të Izraelit, si Hungaria dhe Gjermania, kanë sinjalizuar se do ta bllokonin një hap të tillë, duke e detyruar Brukselin të shqyrtojë cilat masa mund të ndërmerren vetëm me shumicë të kualifikuar.
Ndërkohë, përpjekjet e ndërmjetësuara nga SHBA për të siguruar një armëpushim midis Izraelit dhe Hamasit, grupit militant islamik që kontrollon Gazën, u vunë në dyshim gjatë fundjavës, pasi të dyja palët nuk ranë dakord për praninë e trupave izraelite në territor pas një ndalese të mundshme të luftimeve.
