Ndërsa bota pret me frymën mbajtur pas sulmeve direkte të SHBA-së ndaj objekteve bërthamore iraniane, Presidenti Donald Trump pritet në Holandë të martën për samitin e NATO-s.
Ky është samiti i parë i Trump-it në NATO pas rizgjedhjes. Ai ka bërë më parë komente të ashpra për aleatët europianë që sipas tij janë rehatuar me sigurinë falas të amerikanve. Europianët janë të vendosur për të provuar të kundërtën dhe shpresojnë ta bindin Presidentin të mos tërheqë trupat apo kapacitetet ushtarake amerikane nga kontinenti.
“Raportet me Europën janë kaq të tensionuara që disa javë më parë nuk ishim fare të sigurt se (Trump) do të vinte në samit,” thotë një diplomat i lartë për BBC, në kushte anonimiteti.
Me Rusinë dhe Kinën që ruajnë për dobësitë e Perëndimit, neglizhimi i samitit të NATO-s nga Trump mund të ishte katastrofë. Por megjithatë, Moskës dhe Pekinit mund t’u duket si një spektakël për të ndjekur…
Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, e strukturoi samitin rreth Trump-it, duke pranuar rritje të mëdha buxhetesh për mbrojtjen, për të treguar se Europa merr seriozisht përgjegjësinë. Ai shpresonte të mbyllte axhendën në çështje financiare për të shmangur konflikte mes Trump-it dhe aleatëve.
Trump kërkon fitore, dhe është shumë i ndjeshëm ndaj kritikës. Më herët pati premtuar se aleatët evropianë do të shpenzonin 5% të PBB-së për mbrojtje, dhe kjo u cilësua si fitore e madhe. Ambassadori amerikan për NATO-n, Matthew Whitaker, tha:
“Ky samit ka të bëjë me besueshmërinë.”
Megjithatë, Spanja pretendoi se kishte marrë një përjashtim, një gjë që Rutte e mohoi. Shtete të tjera janë gjithashtu në vështirësi me gjetjen e fondeve.
Europa duhet të mbajë SHBA-në në anën e vet, veçanërisht nëse Trump vendos të reduktojë praninë në kontinent. Rutte arrijti të bindë shumicën e udhëheqësve të firmosnin angazhimin 5%, përveç Spanjës, por Trump është i paparashikueshëm, thotë ish-ambasadorja Julianne Smith.
Megjithatë, nuk është e përcaktuar nëse SHBA do të përfshihen në deklaratën përfundimtare që përçon Rusinë si kërcënimin kryesor. Besimi i Europës te SHBA-ja u trondit nga qasja e lehtë ndaj Rusisë dhe presioni mbi Ukrainën. Trump tha gjithashtu se SHBA nuk do të shpenzonte 5%, por aleatët duhet ta bëjnë, fjalë që lënduan diplomatët europianë.
NATO-ja propozon ndarjen e objektivit në dy pjesë:
-
3.5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për shpenzime ushtarake direkte.
-
1.5% të mbetur për “çështje të mbrojtjes”, si porta e ngarkesave në Holandë apo investime në siguri kibernetike në Francë.
Ky plan ka avantazhin psikologjik të kapërcimit të pragut amerikan 3.4%, por kërkon qindra miliarda shtesë, që duhen financuar nga taksa, borxhe apo shkurtime në shërbime sociale.
Në Europë janë vendosur 100,000 trupa luftarake amerikane, 20,000 prej të cilëve pas pushtimit rus të Ukrainës. Rishikimi strategjik i SHBA-së po vijon dhe pritet të sjellë reduktime në mbështetje, pa fonde të reja për Ukrainën dhe mundësi të tërheqjes së trupave amerikane.
Polonia, që shpenzon 4.7% të PBB-së, është shembull pozitiv, ndërsa shtete si Spanja kanë probleme qeveritare për shkak të shpenzimeve. Euroazia ka preferuar të mbështetet te SHBA për inteligjencë, kontroll dhe udhëheqje, dhe të zëvendësojë këto kapacitete do të kërkonte vite, përpos qindra miliardash investime.
Samiti mund të shënojë pikën kthese, ku Europa fillon të kujdeset vetë për mbrojtjen e saj. Në fund të fundit, stabiliteti i këtyre vendimeve do të varet nga gjendja shpirtërore e tij e Trump. Ai ka premtime madhështore, por pa garanci.
Është koha për Europën të tregojë se nuk është lypëse e sigurisë, por kontribuese aktive, nëse dëshiron që Trump të qëndrojë, jo të largohet.
Përgatiti ©LAPSI.AL
