Partitë që po punojnë për të formuar qeverinë e ardhshme të Gjermanisë ranë dakord të martën të krijojnë një fond prej 500 miliardë eurosh për të rindërtuar ushtrinë dhe për të ringjallur rritjen ekonomike në ekonominë më të madhe të Europës. Partitë po kërkojnë të ndryshojnë rregullat e huamarrjes në një ndryshim të madh të mënyrës si qeveria gjermane shpenzon paratë.
Konservatorët e Friedrich Merz-it dhe Social Demokratët (SPD), të cilët janë në negociata për të formuar një koalicion pas zgjedhjeve kombëtare muajin e kaluar, do t'i paraqesin propozimet e tyre parlamentit gjerman javën e ardhshme.
Kancelari i ardhshëm i mundshëm i Gjermanisë, Merz, ka përfituar nga momenti pas rikthimit të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë, gjë që ka futur në krizë aleancën transatlantike dhe ka nënvizuar urgjencën që Europa të forcojë mbrojtjen e saj.
Shtetet e Bashkuara kanë ushtruar vazhdimisht presion mbi Gjermaninë për të rritur shpenzimet e saj të mbrojtjes për të modernizuar ushtrinë, e cila është ndjerë e neglizhuar që nga fundi i Luftës së Ftohtë dhe ka devijuar armë për të mbështetur Ukrainën në luftën kundër Rusisë.
"Duke pritur më shumë qartësi mbi këtë çështje dhe duke qenë të vetëdijshëm për rreziqet e zbatimit, ne besojmë se ky është një nga ndryshimet më historike të paradigmës në historinë e pasluftës të Gjermanisë," tha Robin Winkler, ekonomisti kryesor në Deutsche Bank Research.
Trump ndaloi ndihmën ushtarake për Ukrainën pas një përplasjeje të ashpër javën e kaluar me presidentin e saj, Volodymyr Zelenskiy, duke forcuar frikën se ai mund të arrijë një marrëveshje me Rusinë për t'i dhënë fund luftës në Ukrainë, ndërsa tërhiqet nga Europa.
Ekonomistët dhe investitorët i kanë bërë thirrje Gjermanisë të reformojë kufizimet kushtetuese për borxhin shtetëror – të njohura si "frena e borxhit" – për të liruar investimet dhe për të mbështetur një ekonomi që ka qenë në tkurrje për dy vitet e fundit.
Reforma do të shënonte një tërheqje nga rregullat e huamarrjes të vendosura pas krizës financiare globale të vitit 2008, të cilat shumë njerëz i kanë kritikuar që atëherë si të vjetruara dhe që e kanë futur Gjermaninë në një kurth fiskal.
"Duke pasur parasysh kërcënimet ndaj lirisë dhe paqes sonë në kontinentin tonë, tani 'çfarëdo që të duhet' duhet të vlejë edhe për mbrojtjen tonë," tha Merz, lideri i konservatorëve CDU/CSU.
"Ne po mbështetemi tek Shtetet e Bashkuara të Amerikës që të vazhdojnë të qëndrojnë në përmbushjen e detyrimeve tona të përbashkëta të aleancës në të ardhmen. Por ne gjithashtu e dimë se burimet për mbrojtjen tonë kombëtare dhe atë të aleancës tani duhet të rriten ndjeshëm."
Euro u forcua në nivelin më të lartë në gati katër muaj të mërkurën pas këtij lajmi. Yield-et e obligacioneve të eurozonës u rritën, me yield-et 30-vjeçare të Gjermanisë në rrugën për rritjen më të madhe një-ditore që nga fundi i viteve 1990. Indeksi kryesor i aksioneve gjermane (.GDAXI) u rrit me 2.6% deri në orën 08:11 GMT, duke u tregtuar pranë një niveli rekord.
Aksionet e kompanive europiane të mbrojtjes kanë shënuar rritje në ditët e fundit pasi rajoni po rrit shpenzimet. Aksionet e kompanive të mbrojtjes Rheinmetall (RHMG.DE) dhe Renk (R3NK.DE) u rritën nga 1.3% deri në 5.5%.
"Një bazukë vërtet e madhe," shkroi ekonomisti i Berenberg, Holger Schmieding, duke komentuar masat gjermane. "Këto propozime për një lehtësim të menjëhershëm të rregullave fiskale të Gjermanisë ka gjasa të zbatohen. Ato përbëjnë një ndryshim rrënjësor fiskal për Gjermaninë."
Merz tha se CDU/CSU dhe SPD do të paraqesin një mocion në Bundestag, dhomën e ulët të parlamentit, javën e ardhshme për të ndryshuar kushtetutën në mënyrë që shpenzimet e mbrojtjes mbi 1% të prodhimit ekonomik të përjashtohen nga "frena e borxhit".
Një komision ekspertësh do të zhvillojë veçmas një propozim për modernizimin e frenës së borxhit për të rritur investimet në mënyrë të qëndrueshme.
Sipas një sondazhi nga INSA, 49% e gjermanëve mbështesin lehtësimin e "frenës së borxhit", ndërsa vetëm 28% janë kundër. Por ndryshimi i rregullave të borxhit dhe krijimi i një fondi të veçantë kërkojnë një shumicë prej dy të tretash në parlament.
Konservatorët dhe SPD po nxitojnë për të kaluar këto masa në parlamentin aktual, duke pasur parasysh se partitë e ekstremit të djathtë dhe të majtë do të kenë një pakicë bllokuese në parlamentin e ri pas rezultateve të larta që arritën në zgjedhjet e muajit të kaluar.
Partia radikale e Majtë tashmë kishte kërcënuar me një sfidë ligjore nëse Gjermania merr borxh të ri për të financuar shpenzimet e mbrojtjes.
Partia e të Gjelbërve, mbështetja e së cilës është e nevojshme për të kaluar reformën e "frenës së borxhit", tha se do të shqyrtonte propozimet, por nuk dha një angazhim të qartë.
"Nëse kjo arrin të realizohet, atëherë stanjacioni i ekonomisë gjermane ka gjasa të kapërcehet shpejt," tha Sebastian Dullien nga instituti IMK.
"Gjermania është sërish e aftë ekonomikisht dhe ushtarakisht për të vepruar."
Merz tha se do të takohej me kancelarin në largim të SPD-së, Olaf Scholz, të mërkurën për të diskutuar ndihmën shtesë për Ukrainën, me më shumë se 3 miliardë euro në tavolinë.
"Vendi ynë po vuan nga konsumimi, dhe për këtë arsye ishte e rëndësishme për ne të investojmë, të investojmë masivisht, në mënyrë që vendi ynë të funksionojë më mirë sërish," tha lideri i SPD-së, Lars Klingbeil.
Reuters, përshtati në shqip ©LAPSI.AL
