Gjermanët votojnë këtë të diel në zgjedhje të parakohshme, të cilat kanë marrë një rëndësi të jashtëzakonshme për të ardhmen e Evropës. Kjo ndodh ndërsa administrata e re e Donald Trump në SHBA ka kërcënuar me tarifa ndaj vendeve evropiane, i ka lënë jashtë negociatave për Ukrainën dhe po tregon një qasje më miqësore ndaj një Rusie autoritare.
Zgjedhjet për Parlamentin gjerman u shpallën pas kolapsit të qeverisë të krijuar nga koalicioni i tre partive të kancelarit Olaf Scholz në nëntor. Me zgjedhjet e parashikuara shtatë muaj më vonë, votimi po ndodh në një moment kritik për Evropën, e cila është në kërkim të një lidershipi të fortë dhe po rishikon marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara.
Megjithëse politikanët dhe vullnetarët kanë punuar për të rritur entuziazmin gjatë një fushate të shkurtër dimërore, sondazhet nuk kanë ndryshuar ndjeshëm. Friedrich Merz dhe Unioni Kristian Demokrat (CDU) i tij kanë një epërsi të qëndrueshme.
Partia e ekstremit të djathtë, Alternativa për Gjermaninë (AfD), pritet të dalë e dyta, duke përfituar nga pakënaqësia e votuesve me partitë tradicionale dhe nga frika për migracionin. Sondazhet tregojnë se mund të ketë rezultatin më të mirë në historinë e saj.
Socialdemokratët e Scholz-it, të cilët siguruan një fitore të ngushtë në vitin 2021, pritet të renditen të tretët, pak përpara të Gjelbërve. Partia Socialdemokrate, më e vjetra në Gjermani, mund të përballet me rezultatin më të keq që nga koha kur u ndalua nga nazistët.
Por pasiguria mbetet e lartë. Më poshtë janë disa çështje për t’u vëzhguar:
Një partneritet me dy parti apo një koalicion i vështirë me tre?
[caption id="attachment_982130" align="alignnone" width="1024"]
Frederik Merz[/caption]
Asnjë parti nuk pritet të sigurojë një shumicë absolute për të qeverisur e vetme. Pyetja kyçe është sa parti do të nevojiten për të formuar qeverinë.
Së bashku, Kristian Demokratët e qendrës së djathtë të Merz-it dhe AfD-ja e ekstremit të djathtë mund të sigurojnë shumicën më të gjerë. Por, për shkak të lidhjeve të AfD-së me grupet neo-naziste, Merz dhe të gjitha partitë kryesore e kanë përjashtuar një bashkëpunim me të. Në vend të kësaj, ata kanë krijuar një "mur mbrojtës" politik për të mbajtur ekstremistët jashtë pushtetit.
Kjo lë Socialdemokratët e Scholz-it si partnerin më të mundshëm të Merz-it, pavarësisht se janë të qendrës së majtë. Nëse këto dy parti nuk arrijnë të sigurojnë shumicën, atëherë një e tretë do të jetë e nevojshme.
Përvoja e qeverisë aktuale ka treguar se një koalicion me tre parti mund të jetë i paqëndrueshëm dhe i vështirë. Një rezultat i tillë mund ta kthejë Gjermaninë pas në të njëjtën krizë që çoi në zgjedhjet e parakohshme.
Roli i partive të vogla
[caption id="attachment_982131" align="alignnone" width="1024"]
Ines Schwerdtner, Gregor Gysi, Jan van Aken dhe Heidi Reichinnek, nga Partia "Die Linke" në Berlin[/caption]
Një faktor kyç do të jetë performanca e partive më të vogla dhe nëse ato arrijnë pragun prej 5% për të hyrë në Parlament.
Partia e ekstremit të majtë, Die Linke, duket se do të arrijë të mbijetojë, pavarësisht një periudhe të vështirë. Një nga figurat e saj më të njohura, Sahra Wagenknecht, u largua vitin e kaluar për të formuar partinë e saj, Aleancën Sahra Wagenknecht (BSW), e cila garon për herë të parë në nivel kombëtar.
Një tjetër parti që lufton për mbijetesë është Partia Demokratike e Lirë (FDP), e cila është pro-biznesit. Lideri i saj, Christian Lindner, është politikani që nxiti kancelarin Scholz ta përjashtonte nga qeveria, duke çuar në zgjedhjet e parakohshme. Për të, kjo votë është një test nëse lëvizja e tij për të shpëtuar partinë do të funksionojë.
Nëse të gjitha këto parti arrijnë të hyjnë në Parlament, kjo mund të komplikojë situatën për partitë më të mëdha, duke u zvogëluar numrin e ulëseve dhe duke ua bërë më të vështirë formimin e një koalicioni me dy parti.
A do të mbajë "muri mbrojtës" kundër AfD-së?
[caption id="attachment_982132" align="alignnone" width="1024"]
Mbështetës të AFD[/caption]
Nëse AfD-ja arrin një rezultat më të lartë se pritej – mbi 20% – dhe krijon një situatë ku është e vështirë të anashkalohet, atëherë dyshimet rriten se për sa kohë mund të qëndrojë i paprekur "muri mbrojtës" i vendosur nga establishmenti politik.
Edhe në mesin e partive të djathta populiste evropiane, AfD-ja shihet si një nga më ekstremet. Shërbimet e inteligjencës gjermane i monitorojnë disa fraksione të saj dhe i kanë cilësuar si ekstremistë dhe rrezik për Kushtetutën. Disa anëtarë të AfD-së janë përfshirë në ringjalljen e sloganeve naziste, kanë minimizuar Holokaustin dhe kanë organizuar plane për të përmbysur qeverinë.
Megjithatë, partia ka fituar mbështetje nga administrata Trump. Në Konferencën e Sigurisë në Mynih këtë muaj, nënpresidenti JD Vance u bëri thirrje gjermanëve që të ndalonin margjinalizimin e partive të ekstremit të djathtë, duke deklaruar se: "Nuk ka vend për mure mbrojtëse", dhe duke u takuar më pas me kandidaten për kancelare të AfD-së, Alice Weidel.
Elon Musk, këshilltari miliarder i Trump-it, e intervistoi Weidel në platformën e tij sociale X dhe e mbështeti publikisht përmes një videoje drejtuar mbështetësve të AfD-së në një tubim, duke u thënë se gjermanët "janë përqendruar shumë në fajet e së kaluarës".
Forca e rezultatit të AfD-së mund të jetë një sinjal jo vetëm për politikën gjermane, por edhe për prirjet politike në gjithë Evropën pas rizgjedhjes së Trump-it. Ai mund të jetë gjithashtu një tregues i ndikimit të mbështetjes nga Trump dhe Musk: a e kanë ndihmuar ata partinë të fitojë legjitimitet dhe mbështetje më të gjerë, apo kjo strategji ka rezultuar e kundërt?
Kur do të mësojmë rezultatet?
Projeksionet e para pritet të dalin menjëherë pas mbylljes së qendrave të votimit në orën 18:00 të dielën në Gjermani (12:00 EST në SHBA). Zakonisht, këto sondazhe dalin shumë të sakta. Në zgjedhjet e fundit, ato ishin brenda 1% të rezultatit përfundimtar. Por këtë vit, "exit poll-et" mund të jenë më pak parashikuese. Një numër i pazakontë votuesish u kanë thënë anketuesve se nuk e kishin marrë ende vendimin e tyre dhe një numër në rritje i votuesve përdorin fletëvotimet me postë dhe kështu ata nuk figurojnë në exit poll.
Shumica e gjermanëve do të ulen para televizorit në mbyllje të votimit. Prisni foto nga selitë e ndryshme të partive, me të gjithë të grumbulluar rreth kandidatëve kryesorë - shishe shampanje ose gota birre në dorë, në varësi të partisë - duke pritur për rezultatet e para./NYTIMES
