Zëvendëspresidenti i SHBA-së, JD Vance nisi një sulm të ashpër ndaj demokracive evropiane, duke thënë se kërcënimi më i madh me të cilin përballet kontinenti nuk ishte nga Rusia dhe Kina, por "nga brenda". Pritej që Vance të përdorte fjalimin e tij në Konferencën e Sigurisë në Mynih për të folur mbi bisedimet e mundshme për t'i dhënë fund luftës në Ukrainë.
Në vend të kësaj, ai e shpenzoi shumicën e kohës duke akuzuar qeveritë evropiane - duke përfshirë edhe atë të Mbretërisë së Bashkuar - për tërheqje nga vlerat e tyre dhe duke injoruar shqetësimet e votuesve për emigrimin dhe fjalën e lirë.
Fjalimi u prit me heshtje në sallë dhe më pas u denoncua nga disa politikanë gjatë konferencës. Ministri gjerman i Mbrojtjes Boris Pistorius tha se fjalimi ishte "i papranueshëm".
Vance përsëriti linjën e administratës Trump se Evropa duhet "të rritet në një mënyrë më të madhe për të siguruar mbrojtjen e saj".
Lufta e Ukrainës u përmend nga Vance kur tha se shpresonte se mund të arrihej një "zgjidhje e arsyeshme", pas njoftimit të papritur të Presidentit të SHBA Donald Trump në fillim të kësaj jave se ai dhe Vladimir Putin i Rusisë kishin rënë dakord të fillonin bisedimet e paqes.
Por fjalimi i Vance u përqendrua në çështjet e luftës kulturore dhe temat kryesore të fushatës së Trump për presidencën amerikane - një largim nga diskutimet e zakonshme të sigurisë dhe mbrojtjes në konferencën vjetore.
Ai pretendoi se "komisionerët" e Bashkimit Evropian po shtypnin fjalën e lirë, fajësoi kontinentin për migrimin masiv dhe akuzoi liderët e tij për tërheqje nga "disa nga vlerat e tij më themelore".
Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, e karakterizoi Vance se ishte "duke u përpjekur të niste një luftë" me Evropën, shtëpia e disa prej aleatëve më të ngushtë të SHBA-së.
Michael McFaul, ish-ambasadori i SHBA në Rusi, tha se komentet e Vance ishin "fyese" dhe "thjesht empirikisht jo të vërteta". Vance përdori fjalimin e tij 20-minutësh për të veçuar disa kombe evropiane, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar.
Ai përmendi një çështje ligjore në të cilën një veteran i ushtrisë, i cili lutej në heshtje jashtë një klinike aborti, u dënua për shkeljen e një “zone të sigurt” prej 150 metrash përreth qendrës. “Zona e sigurt”, e futur në ligj në tetor 2022, ndalon aktivitetin në favor ose kundër shërbimeve të abortit, duke përfshirë protestat apo dhe festat.
Por Vance argumentoi se "liritë themelore të britanikëve fetarë, në veçanti" ishin nën kërcënim.
9 ditë para zgjedhjeve të tensionuara kombëtare në Gjermani, ai preku një debat të nxehtë në vend rreth partive politike kryesore që mbajnë një të ashtuquajtur "mure zjarri" të mosbashkëpunimit me partinë e ekstremit të djathtë Alternativa për Gjermaninë (AfD).
Në dekadat që pasuan nga rivendosja e demokracisë në Gjermani pas humbjes së nazistëve, ka pasur një konsensus midis partive kryesore politike të saj për të mos punuar me partitë e ekstremit të djathtë.
“Demokracia mbështetet në parimin e shenjtë që zëri i popullit ka rëndësi” - tha Vance. "Nuk ka vend për mure zjarri. Ose i përmbahesh parimit ose jo."
Kandidatja e AfD-së për kancelare, Alice Weidel, shpërndau më pas një pjesë të fjalimit të tij në X, duke e vlerësuar atë si "të shkëlqyer". Të dy thuhet se u takuan më pas, sipas transmetuesit publik gjerman ZDF.
Ndërsa Pistorius iu drejtua drejtpërdrejt Vance-it, duke thënë: “Demokracia u vu në pikëpyetje nga zëvendëspresidenti i SHBA-së për të gjithë Evropën. Ai flet për asgjësimin e demokracisë dhe nëse e kam kuptuar saktë, ai po e krahason situatën në pjesë të Evropës me ato në regjimet autoritare. Kjo nuk është e pranueshme."
Vance iu referua gjithashtu zgjedhjeve presidenciale në Rumani, të cilat u anuluan në dhjetor pasi dokumentet e deklasifikuara sugjeronin se ato ishin në shënjestër të ndërhyrjes shtetërore ruse.
Kryeministri rumun Marsel Ciolacu tha se vendi i tij mbetet "një mbrojtës i vlerave demokratike që ndan Evropa me SHBA".
"Të gjitha autoritetet rumune janë të përkushtuara për organizimin e zgjedhjeve të lira dhe të ndershme duke mbështetur qytetarët dhe garantuar lirinë për të votuar," shkroi ai në X.
Vance u takua me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky në margjinat e konferencës, e cila është fokusuar kryesisht në pushtimin në shkallë të plotë të Rusisë.
Zelensky tha gjatë takimit se duhej më shumë punë për t'u dhënë fund luftimeve, ndërsa Vance tha se ndanë një bisedë "të frytshme".
Trump kishte thënë se zyrtarë amerikanë, rusë dhe ukrainas do të takohen në Mynih, por Moska ka thënë se nuk do të dërgojë një delegacion në samit. ©BBC, LAPSI.al
