Ndoshta ishte vetëm çështje kohe përpara se Vladimir Putin të lëshonte një raketë balistike eksperimentale me aftësi bërthamore në Ukrainë. Nuk është rastësi që vendimi i tij vjen pasi lufta i afrohet një fundi të mundshëm, me të dyja palët që kërkojnë pozicionim sa më të mirë përpara negociatave nën hijen e Donald Trump.
As Ukraina dhe as Rusia nuk e dinë se çfarë do të bëjë Trump kur të marrë detyrën në janar. Por përshkallëzimi që po ndodh tani do të vendosë një status kuo të re për ditën që ai të bëhet president, në të cilën pikë opsionet e Trump variojnë nga pazaret e ashpra dhe të palëkundura deri te thjesht shitja e Ukrainës pa hezitim.
Zyrtarët ukrainas thanë këtë javë se ata thjesht nuk e dinë se çfarë ka planifikuar presidenti i zgjedhur për ta. Dhe me pak ide për qëllimet e Trump, ata janë të përqendruar në optimizimin e pozicionit të tyre në fushën e betejës, duke kërkuar të mbajnë një avantazh në rajonin Kursk të Rusisë dhe të mbështesin linjat e frontit diku tjetër në fushën e betejës për të qenë në një pozicion sa më të fortë që të jetë e mundur përpara ardhjes së administratës së re amerikane.
Zyrtarët amerikanë, në mënyrë të ngjashme të pasigurt se çfarë do të bëjë presidenti i tyre i ri, janë të prirur për ta bërë Ukrainën sa më të aftë që të jetë e mundur dhe për të përgatitur partnerët e tyre europianë për të rritur mbështetjen për Ukrainën pas largimit të Biden. Një mënyrë se si disa nga zyrtarët e administratës së tij e kanë përshkruar qëllimin është shmangia e një Afganistani tjetër, ku ushtria e vendit u shemb sapo SHBA pushuan së ofruari mbështetje. Megjithatë, shumica janë pesimistë se Ukraina mund të vazhdojë luftën pafundësisht.
Në muajt e fundit të mandatit të tij, Joe Biden i ofroi Ukrainës një gjë të cilën ajo e ka kërkuar prej kohësh: të drejtën për të përdorur raketa me rreze të gjatë veprimi ATACMS kundër objektivave brenda Rusisë. Ai gjithashtu i ka dhënë Ukrainës autorizimin për të përdorur minat tokësore dhe të drejtën për të dërguar kontraktorë ushtarakë amerikanë për të rregulluar pajisjet që i nevojiten Ukrainës për të qëndruar në luftë.
Zyrtarët amerikanë kanë pranuar se asgjë prej këtyre nuk e ndryshon lojën. Dhe kujdesi i Biden në muajt më parë, kur ata do të kishin qenë më të dobishëm, u diktua pjesërisht nga shqetësimet politike të një reagimi të ashpër përpara zgjedhjeve.
Trump mund t'i ndryshojë këto vendime ditën e parë që ai të arrijë në detyrë. Por ai mund të vendosë gjithashtu se ato janë monedhë të dobishme ndërsa shkon në negociata me Putinin dhe, siç shpresojnë vëzhguesit më optimistë, vepron në frymën e një biznesmeni të mirë: të mos japë kurrë diçka me vlerë falas.
Megjithatë, mbështetja e fundit e Bidenit ka një kosto. Dhe të martën, Rusia i dërgoi perëndimit një sinjal shumë të qartë: ne mund të përshkallëzojmë gjithashtu. Me vetëm një paralajmërim 30-minutësh, Rusia lëshoi një raketë eksperimentale që duket të jetë një variant i një rakete më të vjetër, të papërdorur kurrë, RS-26, e cila fillimisht ishte projektuar për dërgimin e armëve bërthamore.
Raketa ishte kritikuar në të kaluarën për shkeljen e Traktatit tashmë të zhdukur të Forcave Bërthamore me Rreze të Mesme, të nënshkruar në fund të viteve 1980 për të parandaluar një krizë raketore në Europë, dhe përdorja e saj mund të ringjallte këto frikë.
Lexo më tej: Pse Putin sulmoi Ukrainën me një raketë balistike interkontinentale
Putin u përpoq të dukej kërcënues ndërsa mbajti një fjalim të rrallë në televizionin kombëtar rus të enjten, duke kërcënuar se do të godiste vendet perëndimore të përfshira në luftë dhe duke pretenduar se SHBA dhe Evropa "nuk mund të ndalojnë raketa të tilla". (Nëse ai donte të bënte bujë në Amerikë, ai duhet të kishte lëshuar raketën e tij eksperimentale një ditë tjetër. Mediat amerikane ishin të përqendruara fort tek Matt Gaetz, kandidati i Trump për prokuror të përgjithshëm, i cili braktisi emërimin e tij pas një sërë akuzash se kishte kryer marrëdhënie seksuale me vajza të mitura).
Sidoqoftë, raketa kishte për qëllim të dërgonte një mesazh. "Raketa të funksionojë si një "kujtues" për Shtetet e Bashkuara se rreziqet e përshkallëzimit bërthamor mbeten të pranishme," tha James Acton, bashkëdrejtor i Programit të Politikës Bërthamore në Carnegie Endowment for International Peace.
Lexo më tej: NY Times: Armët bërthamore nuk janë kthyer, ato nuk janë zhdukur kurrë
Ditët e fundit, zyrtarët amerikanë janë shfaqur qëllimisht të dëshpëruar në lidhje me kërcënimin bërthamor. Pavarësisht mbylljes së papritur të ambasadës amerikane në Kiev të mërkurën mes paralajmërimeve për një "kërcënim sulmi ajror" misterioz, zyrtarët kishin thënë se nuk kishin parë asnjë ndryshim në qëndrimin bërthamor të Rusisë. Dhe zyrtarët rusë u shfaqën gjithashtu të prirur për të shmangur një përshkallëzim aksidental me SHBA-në duke ofruar një "lajmërim" se do godisnin me rakete balistike Ukrainën.
“Thënë kjo, vendimi i Putinit për të informuar Uashingtonin paraprakisht për testin kishte qëllim të qartë për të shmangur keqinterpretimin dhe për të zbutur rreziqet e përshkallëzimit të menjëhershëm bërthamor”, tha Acton. “Në të vërtetë, mendoj se ka shumë pak gjasa që Putini të përdorë armë bërthamore duke pasur parasysh zgjedhjen e Trump dhe gjasat që Shtetet e Bashkuara të pushojnë së ofruari ndihmë për Ukrainën.”
Zyrtarët amerikanë kishin paralajmëruar se Rusia të paktën do të tundte kokën drejt një përshkallëzimi bërthamor nëse Biden i jepte Ukrainës lejen për të përdorur ATACMS. Shefi i CIA-s, Bill Burns, në një vizitë në Londër së bashku me kreun e MI6 në shtator, tha se SHBA-ja kishte shuar një frikë të mëparshme bërthamore ruse në vjeshtën e vitit 2022, duke demonstruar se kërcënimet nga Moska nuk duhet të merren gjithmonë fjalë për fjalë.
“Putini është një ngacmues. Ai do të vazhdojë të kërcejë herë pas here," tha Burns. “Ne nuk mund të lejojmë që të frikësohemi. Ne [duhet] të jemi të ndërgjegjshëm për të. SHBA ka ofruar mbështetje të madhe për Ukrainën dhe jam i sigurt se presidenti do të shqyrtojë mënyra të tjera në të cilat ne mund t'i mbështesim ata."
Andrew Roth për The Guardian, përshtati në shqip ©LAPSI.AL
