Rënia e koalicionit qeverisës të Gjermanisë dhe kthimi i menjëhershëm i Presidentit të zgjedhur Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë po krijojnë rreziqe të reja për ekonominë më të madhe të Bashkimit Evropian, që tani në një rënie shqetësuese.
Ekonomia e Gjermanisë është tkurrur në dy vitet e fundit si pasojë e pandemisë së koronavirusit, luftës në Ukrainë dhe konkurrencës nga Kina. Mes problemeve strukturore në vend dhe sfidave globale, koalicioni i përçarë trepartiak i kancelarit Olaf Scholz nuk arriti të gjente rrugën për disa çështje kyçe.
Situata kulmoi të mërkurën mbrëma kur Scholz njoftoi se po shkarkonte ministrin e financave, Christian Lindner. Lëvizja në thelb nënkuptonte kolapsin e koalicionit të kancelarit, i cili mbështetej në Partinë Demokratike të Lirë pro-biznesit të Lindner-it dhe e la qeverinë pa një shumicë parlamentare.
Prishja e koalicionit erdhi disa javësh mosmarrëveshjesh të brendshme mbi mënyrën se si duhej nxitur ekonomia e sëmurë e Gjermanisë.
Scholz tha se kishte në plan të kërkonte një votëbesim në parlament më 15 janar, një lëvizje që mund të çojë në zgjedhje të parakohshme deri në fund të marsit nëse ai humbet. Zgjedhjet e ardhshme të planifikuara rregullisht në Gjermani nuk janë deri në shtator. Ndërkohë, ai tha se do të kontaktojë me liderin e opozitës Friedrich Merz, të Kristian Demokratëve të qendrës së djathtë, për të diskutuar idetë për forcimin e ekonomisë dhe mbrojtjes së vendit.
Por udhëheqësit e biznesit kërkuan të enjten që Scholz të veprojë shumë më shpejt për të krijuar një qeveri të qëndrueshme që është e gatshme të trajtojë krizën.
“Çdo ditë shtesë me këtë qeveri federale është një ditë e humbur. Ne kërkojmë zgjedhje të reja sa më shpejt të jetë e mundur,” tha Dirk Jandura, president i lobit gjerman të shitjes me shumicë BGA. “Gjermania ka nevojë për një kthesë ekonomike. Duhet të ndërrojmë kurs përpara se dallgët të rriten shumë.”
Rënia e koalicionit erdhi në orët e fundit të një dite në të cilën liderët evropianë filluan të tretin sigurinë e fitores së një tjetër presidence Trump, e cila do të ketë implikime serioze për sigurinë dhe ekonominë evropiane.
"Në nivel evropian, paqëndrueshmëria politike në Gjermani nuk është një lajm i mirë," tha Antonio Villafranca, nënkryetar i grupit italian të mendimit ISPI, duke vënë në dukje se aleanca e fortë franko-gjermane në qendër të Bashkimit Evropian krijoi një kundërpeshë të rëndësishme gjatë presidencës së parë të Trump.
Lexo më tej: DW: Rama paralajmëroi kolegët evropianë “Mos reagoni me histeri për fitoren e Trump”
Trump ka kërcënuar një tërheqje të angazhimeve të NATO-s dhe një ndryshim thelbësor të mbështetjes për Ukrainën në luftën e saj me Rusinë. Ai ka kërcënuar gjithashtu se do të vendosë tarifa deri në 20% për mallrat nga BE, (dhe tarifa edhe më të larta për mallrat nga Kina), duke rritur mundësinë e një lufte tregtare me aleatët evropianë të Uashingtonit.
Tarifat do t'i jepnin një goditje të fortë eksporteve gjermane dhe do të krijonin një tjetër pengesë të dhimbshme për një ekonomi që është mbështetur prej kohësh nga energjia e lirë dhe e bollshme nga Rusia dhe tregjet e mëdha të eksportit.
Industria gjermane ende nuk është rikuperuar plotësisht nga goditjet e pandemisë COVID-19. Më pas erdhi pushtimi i plotë i Rusisë në Ukrainë në vitin 2022, i cili bëri që Gjermania dhe vendet e tjera perëndimore të shkëputeshin nga gazi dhe nafta ruse. Konkurrenca nga Kina, duke përfshirë makinat e saj elektrike, ka detyruar ndërkohë prodhuesit gjermanë dhe të tjerë dhe evropianë të makinave të ulin prodhimin dhe të pushojnë punëtorët.
"Zhvillimet politike gjatë orëve të fundit kanë errësuar më tej perspektivën e zymtë afatshkurtër për ekonominë gjermane," tha Carsten Brzeski, kreu global i makro në firmën holandeze bankare ING.
“Një mandat i dytë në detyrë për Donald Trump në SHBA, me tensionet e reja tregtare që priten, do të godasë ekonominë gjermane, e cila ka 10% të eksporteve të saj që shkojnë në SHBA”, tha Brzeski në një shënim të botuar të enjten. “Nuk do shumë imagjinatë për të kuptuar se tarifat e SHBA-së për makinat evropiane e çojnë industrinë gjermane të makinave drejt problemeve më të mëdha.”
Analistë të tjerë thonë se përqafimi i tarifave nga Trump mund të ketë benefite reale për industrinë e automobilave të Gjermanisë, problemet e së cilës kanë qenë një nga arsyet e dobësimit të ekonomisë. Ndërsa Trump ka kërcënuar të vendosë tarifa të reja për produktet evropiane, presidenti Joe Biden ka vendosur tashmë tarifa 100% për automjetet elektrike kineze, të cilat po vërshojnë tregun global.
“Trump mund të shpëtojë sektorin gjerman të automobilave” duke mbajtur tarifat për makinat elektrike kineze, tha Daniel Gros, drejtor i Institutit për Politikëbërjen Evropiane në Universitetin Bocconi të Milanos. “Shtetet e Bashkuara janë tregu i vetëm në botë ku prodhuesit gjermanë të makinave nuk hasin shumë konkurrencë nga Kina”.
Lexo më tej: “Fitorja e Trump, fundi i një bote amerikane”
Muajin e kaluar, Volkswagen tha se planifikonte të mbyllte të paktën tre fabrika në Gjermani, mbyllja e parë brenda shtetit në historinë 87-vjeçare të kompanisë.
"Disa fabrika do të duhet të mbyllen, por ndoshta më pak," tha Gros.
Shkarkimi i ministrit të financave nga Scholz erdhi pasi socialdemokratët e tij të qendrës së majtë dhe ambientalistët, të Gjelbrit me prirje të majtë, kishin diskutuar planet për investime masive shtetërore, përkthen lapsi.al. Demokratët e Lirë, megjithatë, kundërshtuan rritjen e taksave ose ndryshimet në kufijtë e rreptë të vetë-imponuar të Gjermanisë për rritjen e borxhit.
Scholz akuzoi Lindnerin se refuzoi të gjente gjuhën e përbashkët për çështjet ekonomike, duke përfshirë thirrjet publike të Lindner, për të cilat që kancelari tha se do të ishin shkurtime taksash me vlerë miliarda për disa fitues të mëdhenj, ndërsa në të njëjtën kohë shkurtonte pensionet.
"Kjo nuk është e mirë, nuk është e drejtë," tha Scholz.
Social Demokratët e Scholz-it, Të Gjelbrit e Zëvendëskancelarit Robert Habeck dhe Demokratët e Lirë të Lindnerit, një parti që në dekadat e fundit ishte kryesisht aleate me konservatorët, u nisën në vitin 2021 për të formuar një koalicion ambicioz, progresiv që kapërcen ndarjet ideologjike që do të modernizonin Gjermaninë.
Qeveria mund të tregojë arritjet: parandalimin e një krizë energjie pasi Rusia ndërpreu furnizimin e saj me gaz në Gjermani, duke filluar modernizimin e ushtrisë dhe një sërë reformash sociale. Por përshtypja që ka lënë te shumë gjermanë është se nuk po funksionon çdo ditë e më shumë.
“Duke pasur parasysh situatën politike globale dhe zhvillimin e dobët ekonomik të Gjermanisë si vend, tani ne kemi nevojë për një qeveri të re, të aftë, me shumicë parlamentare sa më shpejt të jetë e mundur,” tha Siegfried Russwurm, president i Federatës së Industrive Gjermane.
“Me inaugurimin e qeverisë së re të SHBA-së në fillim të vitit 2025, pasiguria pritet të rritet”, tha Russwurm.
Associated Press, përshtati në shqip ©LAPSI.AL
