Presidenti Vladimir Putin tani e sundon Rusinë praktikisht i pakundërshtueshëm. Shumë nga zërat kritikë që dikur u shprehën, që atëherë janë detyruar të shkojnë në mërgim, ndërsa kundërshtarë të tjerë janë burgosur, ose në disa raste janë vrarë.
Në kohën kur ai nisi pushtimin e tij në shkallë të plotë të Ukrainës në shkurt 2022, më shumë se dy dekada të shtypjes e kishin asgjësuar opozitën në Rusi.
Në fillim të sundimit të Presidentit Putin, gjunjëzoi oligarkët e fuqishëm të Rusisë, njerëz jashtëzakonisht të pasur me ambicie politike.
Mikhail Khodorkovsky, dikur kreu i gjigantit rus të naftës Yukos, u arrestua në vitin 2003 dhe kaloi 10 vjet burg për evazion fiskal dhe vjedhje pasi financoi partitë opozitare. Pas lirimit, ai u largua nga Rusia.
Boris Berezovsky, një tjetër oligark që madje ndihmoi në sjelljen e Putinit në pushtet, u grind me të më vonë dhe vdiq në mërgim në Britani në 2013. thuhet se u vetëvra.
Të gjitha mediat kyçe në Rusi gradualisht ranë nën kontrollin e shtetit ose ndryshuan linjën zyrtare të Kremlinit.
Alexei Navalny
Deri tani, figura më e shquar e opozitës në Rusi është tani Alexei Navalny, i cili ka akuzuar Putinin nga burgu se synon të njollosë qindra mijëra njerëz në luftën e tij "kriminale, agresive".
Në gusht 2020, Navalny u helmua me Novichok, një agjent nervor i shkallës ushtarake, ndërsa ishte në një udhëtim në Siberi. Sulmi për pak e vrau atë dhe ai duhej të dërgohej në Gjermani për trajtim.
Kthimi i tij në Rusi në janar 2021 nxiti për pak kohë protestuesit e opozitës, por ai u arrestua menjëherë për mashtrim dhe përbuzje të gjykatës. Ai tani po vuan nëntë vjet burg dhe ishte fokusi i një dokumentari fitues të Oskarit.
Në vitet 2010, Navalny u përfshi në mënyrë aktive në mitingje masive antiqeveritare dhe ekspozimet e shumta nga mjeti kryesor politik i Navalny, Fondacioni Anti-Korrupsion (FBK), kanë tërhequr miliona shikime në internet. Në vitin 2021, fondacioni u shpall i jashtëligjshëm si ekstremist dhe Navalny i ka hedhur poshtë vazhdimisht akuzat për korrupsion si të motivuara politikisht.
Shumë nga bashkëpunëtorët e tij janë nën presion nga shërbimet e sigurisë dhe disa janë arratisur jashtë vendit, duke përfshirë ish-kreun e FBK-së Ivan Zhdanov, ish-avokatin kryesor të FBK-së Lyubov Sobol dhe shumica, nëse jo të gjithë, nga krerët e rrjetit të zgjeruar të zyrave të Navalny-t në të gjithë Rusinë.
Krahu i djathtë i Navalny, Leonid Volkov u largua nga Rusia kur kundër tij u ngrit një çështje pastrimi parash në vitin 2019.
Kundërshtimi i luftës
Një tjetër kritik kryesor i Putinit pas hekurave ruse është Ilya Yashin, i cili ka qenë kritik i ashpër ndaj luftës së Rusisë. Në një transmetim të drejtpërdrejtë në YouTube në prill 2022, ai kërkoi një hetim mbi krimet e mundshme të luftës të kryera nga forcat ruse dhe e quajti presidentin Putin "kasapin më të keq në këtë luftë".
Ky transmetim i drejtpërdrejtë çoi në tetë vjet e gjysmë burg për shkelje të ligjit kundër përhapjes së "informacionit të rremë qëllimisht" për ushtrinë ruse. Ligji u hodh në parlament menjëherë pasi Rusia pushtoi Ukrainën më 24 shkurt 2022.
Yashin u përfshi në politikë në vitin 2000 në moshën 17-vjeçare, viti kur Putin erdhi në pushtet.
Në vitin 2017, pas vitesh aktivizmi opozitar, ai u zgjodh kryetar i këshillit të qarkut Krasnoselsky në Moskë, ku vazhdoi të shprehë pikëpamje kritike për Kremlinin.
Në vitin 2019, ai kaloi më shumë se një muaj pas hekurave për rolin e tij aktiv në protestat kundër refuzimit të autoriteteve për të regjistruar kandidatë të pavarur dhe me mendje opozitare për zgjedhjet në këshillin e qytetit të Moskës.
Gazetari dhe aktivisti i arsimuar në Kembrixh, Vladimir Kara-Murza ka qenë dy herë viktimë e një helmimi misterioz që e la në koma, në vitin 2015 dhe më pas në 2017. Ai u arrestua në prill 2022 pas kritikave të tij për pushtimin rus të Ukrainës, dhe akuzuar për përhapjen e "lajmeve të rreme" për ushtrinë ruse, organizimin e aktiviteteve të një "organizate të padëshirueshme" dhe tradhti të lartë. Avokati i tij thotë se ai përballet me 25 vjet burg nëse shpallet fajtor.
Ai ka shkruar artikuj të shumtë kritikë ndaj Putinit në mediat e njohura ruse dhe perëndimore dhe në vitin 2011 ka udhëhequr përpjekjet e opozitës për të siguruar miratimin e sanksioneve perëndimore që synojnë dhunuesit e të drejtave të njeriut në Rusi.
Këto sanksione të vendosura nga shumë vende perëndimore njihen si akte Magnitsky pas denoncimit të avokatit Sergei Magnitsky, i cili vdiq në një burg rus në vitin 2009 pas akuzave për mashtrim nga zyrtarët.
Duke luftuar për demokraci
Kara-Murza ishte nënkryetar i Rusisë së Hapur, një grup kryesor pro-demokracisë i krijuar nga ish-oligarku i arratisur Mikhail Khodorkovsky. Ky grup u caktua zyrtarisht si "i padëshirueshëm" në Rusi dhe përfundimisht u mbyll në vitin 2021. Kreu i Open Russia, Andrei Pivovarov, po vuan një dënim me katër vjet burg të vendosur për përfshirjen e tij në një "organizatë të padëshiruar".
Kara-Murza mund të përballet me një dënim të gjatë me burg, por të paktën ai është gjallë, ndryshe nga miku i ngushtë dhe lideri kryesor i opozitës ruse Boris Nemtsov.
Para epokës së Putin, Nemtsov shërbeu si guvernator i rajonit të Nizhny Novgorod, ministër i energjisë dhe më pas zëvendëskryeministër, dhe ai u zgjodh gjithashtu në parlamentin rus. Pastaj ai u bë gjithnjë e më i zëshëm në kundërshtimin e tij ndaj Kremlinit dhe botoi një numër raportesh kritike ndaj Vladimir Putinit dhe udhëhoqi marshime të shumta që e kundërshtonin atë.
Më 27 shkurt 2015, Nemtsov u qëllua katër herë teksa kalonte një urë jashtë Kremlinit, disa orë pasi bëri thirrje për mbështetje për një marshim kundër pushtimit fillestar të Rusisë në Ukrainë në 2014.
Pesë burra me origjinë çeçene u dënuan për vrasjen e Nemtsov, por ende nuk ka qartësi se kush e urdhëroi atë dhe pse. Shtatë vjet pas vdekjes së tij, një hetim zbuloi prova se në muajt para vrasjes, Nemtsov po ndiqej në të gjithë Rusinë nga një agjent qeveritar i lidhur me një skuadër të fshehtë të vrasjeve.
Këto figura kryesore të opozitës janë vetëm disa nga rusët e goditur për të treguar mospajtim.
Që nga fillimi i pushtimit rus në shkallë të plotë të Ukrainës vitin e kaluar, mediave të pavarura në Rusi u është dashur të lëvizin jashtë vendit, si faqet e lajmeve Meduza dhe Novaya Gazeta dhe kanali TV Rain. Të tjerë si radiostacioni Ekho Moskvy thjesht janë mbyllur.
Komentatorë të panumërt kanë shkuar në mërgim, si gazetari veteran Aleksandër Nevzorov, i cilësuar si "agjent i huaj" në Rusi dhe i dënuar me tetë vjet burg në mungesë për përhapjen e "lajmeve fake" kundër ushtrisë ruse.
Por ju nuk duhet të keni një audiencë prej milionash për t'u shënjestruar. Në mars 2023, Dmitry Ivanov, një student i matematikës që drejtonte një kanal Telegram kundër luftës, mori një dënim me tetë vjet e gjysmë burg, gjithashtu për përhapjen e "lajmeve fake" në lidhje me ushtrinë.
Ndërkohë, prindi i vetëm Alexei Moskalev u dënua me dy vjet burg për mospajtim në mediat sociale pas një hetimi të shkaktuar nga një foto kundër luftës e skicuar nga vajza e tij 13-vjeçare në shkollë.
Vladimir Putin-it iu deshën më shumë se dy dekada për t'u siguruar që asnjë kundërshtar i frikshëm nuk ishte i lirë të sfidonte pushtetin e tij. Nëse ky ishte plani i tij, ai funksionoi.
Përshtati nga BBC, ©LAPSI.AL
