Uji që rrjedh nga një mur akulli me penelata gri të reve sipër krijon një imazh të bukur, por historia pas tij është një histori e shkatërrimit; Akullnajat e Tokës po shkrihen me një ritëm të paparë për shkak të ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga njerëzit.
Fotografi kanadez Paul Nicklen kujton se ka bërë fotografinë. Ishte gushti i vitit 2014 dhe temperaturat në Svalbard, Norvegji, ishin jashtëzakonisht të ngrohta, duke lëvizur mbi 21 gradë Celsius. Teksa vinte rreth cepit të një kapaku akulli në ishullin Nordaustlandet, ai pa më shumë se një duzinë ujëvarash që derdheshin.
“Ishte skena më poetike, më e bukur që kisha parë ndonjëherë, por ishte gjithashtu bezdisëse dhe e frikshme,” kujton ai. Fotografia erdhi për të simbolizuar realitetet e ndryshimeve klimatike dhe u bë imazhi më i shitur i artit të bukur të Nicklen. Ai u shfaq shumë herë në National Geographic, u përdor nga Al Gore në bisedimet e tij për klimën dhe zbukuroi kopertinën e albumit të vitit 2020 të Pearl Jam "Gigaton", titulli i të cilit i referohet njësisë së përdorur për llogaritjen e masës së akullit.
Lexo më tej: Efekti domino i ndryshimeve klimatike, si po rrezikohet Shqipëria
Bukuria e saj është thelbësore për ndikimin e saj, beson Nicklen. “Kur bëni një fotografi që është në fokus, e ekspozuar siç duhet, me humor dhe e fuqishme, krijon një reagim të brendshëm”, thotë ai. “Duhet të jetë e bukur dhe tërheqëse, duhet të të ftojë në… dhe duhet të ketë një mesazh ruajtjeje.”
Në vitin 2014, Nicklen, së bashku me gruan e tij Cristina Mittermeier, dhe më vonë iu bashkua Andy Mann (të dy fotografë të vlerësuar me çmime), bashkëthemeluan organizatën jofitimprurëse SeaLegacy, e cila përdor filmin dhe fotografinë për të rritur ndërgjegjësimin për çështjet klimatike dhe për të ndihmuar në mbrojtjen e planetit.
“Fotografia është një nga mjetet më efektive dhe më të fuqishme që kemi për të treguar histori komplekse, si historia e ndryshimeve klimatike”, thotë Mittermeier.
(Një ari polar i dobësuar lëkundet në kërkim të ushqimit. Fotografia, e realizuar në vitin 2017, mori vëmendje të gjerë, duke ndezur një bisedë rreth ndryshimeve klimatike.)
Ajo e dëshmoi këtë fuqi me një nga fotografitë e saj, të realizuara në gusht 2017, e cila tregonte një ari polar të uritur. Pasi u publikua në National Geographic, fotografia dhe videoja shoqëruese u bënë virale, të shpërndara në mediat sociale dhe nga organizatat e lajmeve në mbarë botën. Ajo ndezi një bisedë globale mbi ndryshimin e klimës, duke provokuar përgjigje që varionin nga shqetësimi dhe ndjeshmëria deri te mohimi i ndryshimeve klimatike. Por nuk mund të mohohej se ajo tronditi botën: “Njerëzit ende e kujtojnë atë dhe kanë reagime të forta kur e shohin atë”, reflekton Mittermeier.
Si redaktorë të ftuar për serinë Call to Earth të CNN, Nicklen dhe Mittermeier zgjodhën këto dy imazhe, së bashku me tetë të tjera, që ata besojnë se kanë alarmuar botën për krizën klimatike.
Fotografë lufte
Nicklen e krahason fotografimin e ndryshimeve klimatike me fotografimin e konfliktit. “Ne jemi atje në vijën e parë të luftës që po zhvillohet kundër planetit tonë. Është emocionalisht rraskapitëse, rraskapitëse," thotë ai.
Në dekadat e fundit, ndërsa fatkeqësitë klimatike janë bërë më të shpeshta dhe intensive, imazhet kanë kapur më qartë urgjencën e situatës. Gjashtë gjirafa të ngordhura, trupa të dobësuar nga mungesa e ushqimit dhe ujit, të fotografuara nga Ed Ram, tregojnë tmerrin e thatësirës së zgjatur të vazhdueshme në Kenia, e cila ka kërcënuar dhe zhvendosur kafshët dhe njerëzit. Fotografitë e zjarreve të egra, si ato që shkatërruan Australinë në 2019 dhe 2020, tregojnë shkallën e shkatërrimit, me shtëpi në zjarr dhe kafshë të egra që ikin në dëshpërim.
(Trupat e gjashtë gjirafave shtrihen në periferi të fshatit Eyrib në zonën e mbrojtur kafshëve të egra Sabuli, Kenia, në vitin 2021. Një thatësirë e zgjatur në verilindje të vendit dhe më gjerë në Bririn e Afrikës ka krijuar mungesë ushqimi dhe uji si për kafshët ashtu edhe për komunitetet lokale.)
“Ata tregojnë se ndryshimi i klimës nuk po ndodh vetëm diku tjetër, po ndodh kudo”, thotë Mittermeier. "Papritur, do të vijë duke trokitur shumë më afër derës suaj."
Mittermeier kujton punën e mikut të saj dhe një nga ndikimet e saj të mëdha, Gary Braasch, të cilin ajo e përshkruan si një "kronist të ndryshimeve klimatike". Fotografi, i cili vdiq në vitin 2016, i kushtoi dy dekadat e fundit të jetës së tij dokumentimit se si Toka po ndryshonte në përgjigje të ngrohjes globale - nga Antarktida, me shkrirjen e akullnajave të saj, në ishullin Bhola në Bangladesh, ku niveli i detit rritet dhe erozioni në rritje i kanë kthyer fshatrat në ishuj. Angazhimi i Braasch ndaj kauzës hapi rrugën për gjeneratën e fotografëve të konservimit të Nicklen dhe Mittermeier.
(Fshatarët qëndrojnë në një mbetje të një rruge në ishullin Bhola, Bangladesh, në vitin 2005. Zona, në grykëderdhjen e deltës së Ganges, ende vuan nga erozioni i përshpejtuar për shkak të rritjes së nivelit të detit.)
Tërheqja e ngadaltë
(Këto foto, të marra në 2007 dhe 2022, tregojnë akullnajën Sólheimajökull në Islandë në tërheqje. Në dy dekadat e fundit, shpejtësia e shkrirjes së akullnajave vlerësohet të jetë dyfishuar për shkak të ngrohjes globale.)
Megjithatë, ndonjëherë, ndryshimi i klimës mund të jetë shumë i ngadalshëm për t'u dokumentuar. Nivelet e detit rriten me disa milimetra çdo vit. Një rritje kjo mezi e dukshme pavarësisht se ndodh me një ritëm më të shpejtë se kurrë më parë. Por ndryshime të tilla shtohen dhe nëse dokumentohen vizualisht gjatë viteve ose dekadave, ndikimi bëhet i qartë.
“Është si të fotografosh një cunami që lëviz ngadalë”, thotë Mittermeier. “Shpesh është e vështirë të shihet në këtë moment, por kur dy imazhe vendosen krah për krah, është e vështirë të mos shihet ndikimi që ka kriza klimatike.”
Puna e fotografit James Balog ka qenë vendimtare në krijimin e narrativës vizuale të ndryshimeve klimatike, thotë ajo. Duke përdorur një rrjet kamerash me kalim kohe që regjistrojnë akullnajat anembanë botës, Anketa e tij Extreme Ice ka demonstruar se si akullnajat po zhduken me kalimin e kohës. Arkivi i gjerë i fotografive të secilës akullnajë të marra gjatë gjithë vitit në çdo orë të ditës ka ofruar gjithashtu një bazë nga e cila mund të maten ndryshimet e ardhshme.
"Ajo u bë provë e pakundërshtueshme," thotë Mittermeier. "Ky ishte një moment shumë i rëndësishëm për fotografinë klimatike."
Bashkëjetesa
(Arinjtë polarë lëvizin në një stacion të braktisur meteorologjik në Kolyuchin, Rusi. Gjitarët madhështorë janë në rrezik të veçantë nga ndryshimet klimatike, që po shkrin akullin e detit Arktik nga i cili varen.)
Mittermeier dhe Nicklen zgjodhën gjithashtu imazhe ku njerëzit dhe natyra përplasen. Një efekt i ndryshimit të klimës është një humbje dramatike e biodiversitetit. Që nga viti 1970, popullsia e kafshëve të egra ka rënë me 69%, kryesisht për shkak të ndryshimit të përdorimit të tokës që ka fragmentuar habitatet thelbësore, dhe gjithashtu temperaturat në rritje, të cilat kanë çuar në ngjarje të vdekshmërisë masive, sipas Raportit të Planetit të Gjallë të WWF për 2022.
Me ngrohjen e Arktikut gati katër herë më shpejt se pjesa tjetër e globit, akulli nga i cili varen arinjtë polarë po shkrihet. Fotografia e Dmitry Kokh "House of Bears", një nga fituesit e çmimit 2022 Wildlife Photographer of the Year, tregon arinjtë polarë që enden një vendbanim të braktisur sovjetik në ishullin Kolyuchin. Ndërsa ndërtesat kishin qenë prej kohësh të shkreta, Mittermeier beson se kjo tregon për problemin në rritje të arinjve polarë, pa akull të mbetur për të gjuajtur, që shkelin hapësirat njerëzore dhe ndeshen me njerëzit lokalë, duke çuar në rezultate tragjike për të dyja palët.
(Alice, Stanley dhe fëmija i tyre u zhvendosën pasi përmbytjet shkatërruan shtëpinë e tyre në Kenia në 2017. Ata janë fotografuar në Ol Pejeta Conservancy së bashku në të njëjtënn foto si Najin, një nga dy rinocerontët e bardhë verior të fundit në botë. Është pjesë e Seria e fotografit Nick Brandt "The Day May Break" që portretizon njerëzit dhe kafshët e ndikuar nga shkatërrimi i mjedisit.)
Efektet e ndryshimit të klimës do të godasin kafshët dhe njerëzit. “Është e pamundur të mohohet se jemi të gjithë së bashku në këtë”, thotë Mittermeier. "Ne të gjithë jemi të prekur në mënyra shkatërruese dhe nuk mund ta ndajmë veten nga jeta me të cilën ndajmë këtë planet."
Seriali "The Day May Break" nga fotografi Nick Brandt e portretizon këtë duke treguar njerëz dhe kafshë të prekura nga shkatërrimi i mjedisit. Fotografitë, të marra në strehët e kafshëve në mbarë botën, paraqesin njerëz që janë zhvendosur nga ngjarjet e ndryshimeve klimatike si thatësira ose përmbytjet, dhe kafshë që kanë qenë viktima të shkatërrimit të habitatit ose trafikimit të kafshëve të egra. Portretizimi i të dyjave në të njëjtin kuadër tregon se sa thellë janë të ndërthurura fatet tona.
Shpresa
(Një shkollë me peshq të shndritshëm kardinal u devijuan për t'i hapur rrugë një luani deti në Galapagos. Arkipelagu në brigjet e Ekuadorit është i famshëm për jetën e tij detare të gjallë dhe është një nga zonat më të mëdha të mbrojtura detare në botë.)
Mes imazheve të shkatërrimit dhe zhvendosjes, ka edhe nga ato që nënkuptojnë shpresën. Në veprën e Brandt, ai thekson se subjektet e imazheve, si njerëzit ashtu edhe kafshët, janë të mbijetuar - "Dhe aty qëndron shpresa dhe mundësia," shkroi ai në një email.
Për Mittermeier dhe Nicklen, dhe SeaLegacy në tërësi, dhënia e një mesazhi shprese është jetike për misionin më të gjerë. “Martin Luther King nuk e nisi fjalimin e tij të famshëm duke na kujtuar se jetojmë në një makth – ai na tha se cila është ëndrra”, thotë Mittermeier. "Duhet të vini në dukje se çfarë është ajo që ne po aspirojmë dhe të tregoni se ku është shpresa."
Shpresa, beson ajo, është te jeta e egër dhe oqeani. Njerëzit sapo po zgjohen për rolin që të dyja luajnë në zbutjen e ndryshimeve klimatike dhe rivendosja e natyrës do të jetë vendimtare në shmangien e krizës. Për Mittermeier, fotografia e saj e një luani deti që ngrihet në sipërfaqe në Galapagos - një nga zonat më të mëdha të mbrojtura detare në botë - tregon se si jeta në oqean mund të lulëzojë me mbrojtjen e duhur. Dhe fotografia e Nicklen-it e një balene kokë-hark përfaqëson për të një nga aleatët tanë më të mëdhenj në dekarbonizimin: jo vetëm që trupat e balenave janë rezerva të mëdha karboni, feçet e tyre ushqejnë fitoplanktonin që thith dioksid karboni nga atmosfera.
(Balenat si kjo e fotografuar pranë ishullit Baffin në Kanada mund të jetojnë deri në më shumë se 200 vjet. Disa mund të kenë dëshmuar drejtpërdrejt efektet e ndryshimeve klimatike që nga Revolucioni Industrial.)
Duke treguar bukurinë e planetit, çifti besojnë se mund t'u tregojnë njerëzve se ia vlen të luftosh akoma.
“Ne po përpiqemi të ngjitemi në malin më të lartë dhe të bërtasim nga majat e maleve se ky planet po vdes dhe se jemi në rrezik”, thotë Nicklen.
“Por i vetmi emocion më i madh se frika është shpresa”, shton Mittermeier. "Dhe e vetmja mënyrë se si mund të ndjeni shpresë është nëse ndërmerrni veprime."
CNN, përshtati në shqip ©LAPSI.AL
