Flash

8 bizneset që sot dominojnë botën, por që përfituan nga Hitleri

Lapsi.al 17 July 2022
8 bizneset që sot dominojnë botën, por që përfituan nga

Pas fillimit të periudhës naziste, shumë korporata të mëdha luajtën një rol të rëndësishëm. Kjo është veçanërisht e vërtetë për kompani shumë të famshme në ditët e sotme, duke nisur nga Coca-Cola, Kodak, Hugo Boss dhe shumë të tjera, të cilat përfituan nga sundimi i Adolf Hitletit.

Louis Vuitton

Dyqani Louis Vuitton në Vichy lulëzoi nën pushtimin gjerman. Ishte i vetmi dyqan që mbeti i hapur në Hotel du Parc. Henry-Louis Vuitton madje hapi një fabrikë të re. Ai prodhoi buste të Philipine Petain, bashkëpunëtorit të Vichy.

Ferdinand Porsche

Porsche themeloi kompaninë e tij vetëm 2 vjet përpara se nazistët të merrnin pushtetin. Në vitin 1933, Adols Hitleri i dha atij një detyrë. Ai donte që Porsche të projektonte një “makinë popullore”. Kjo rezultoi në ikonën e Volkswagen Beetle. Specifikimet për automjetin erdhën nga vetë Hitleri. Volkswagen u vu në dispozicion të të gjithë qytetarëve me një skemë kursimi.

Cristobal Balenciaga

Dizajneri spanjoll kishte një dyqan në Paris. Ajo u mbyll pas pushtimit gjerman në vitin 1940 por u rihap menjëherë më pas. Balenciaga ishte mik me gruan e Francisco Frankos. Ky i fundit ishte një nga aleatët e Hitlerit. Dyqani i Balenciaga ishte një nga vetëm 60 dyqanet e modës në Parisin e pushtuar.

Hugo Boss

Hugo Boss iu bashkua Partisë Naziste në vitin 1931. Shitjet e markës së tij u rritën shumëfish gjatë viteve 1930. Kompania prodhoi uniformat e famshme SS krejt të zeza. Më vonë prodhoi edhe uniforma për Wehrmacht dhe Waffen-SS. Kompania përfitoi edhe nga puna e detyruar.

Coca-cola

Coca-cola kishte 43 fabrika në Gjermaninë naziste. Por kur shpërtheu lufta, SHBA vendosi një embargo. Max Keith, kreu i degës gjermane, ishte i dëshpëruar. Nuk kishte më shurup për të bërë Coca-cola. Kështu Keith e shtyu kompaninë të krijonte një pije të re. Ai përdorte vetëm përbërës të disponueshëm në vend. Pija, fillimisht me aromë molle, u quajt Fanta.

IBM

IBM prodhoi pajisje tabelimi për të përpunuar vëllime të mëdha të dhënash. Në vitin 1937, kompania ia shiti këtë pajisje nazistëve. Gjermania përdori kartat e sofistikuara të IBM për të gjurmuar “të padëshiruarit”. Çifutëve, ciganëve dhe njerëzve të dënuar me vdekje iu caktuan kode. Sistemi i kartave me grusht e bëri të lehtë mbajtjen e gjurmëve të tyre. Kjo është bërë kryesisht përmes Dehomag, filialit gjerman të IBM.

Kodak

Dega gjermane e Kodak u rrit shumë gjatë luftës. Prodhoi detonatorë dhe pajisje të tjera ushtarake. Nuk kontrollohej nga selia amerikane. Por pas luftës, Kodak rifilloi kontrollin dhe mori të gjitha fitimet e saj. Filiali francez i Kodak ishte edhe më fitimprurës. Ajo investoi në miniera qymyri dhe pasuri të paluajtshme gjatë pushtimit nazist. Të gjitha këto asete u morën nga kompania mëmë amerikane.

Bayer

Në vitin 1925, kompania farmaceutike u bashkua me 5 të tjera për të krijuar IG Farben. Ky konglomerat kimik ishte më i madhi në botë. Ishte gjithashtu më i famshmi. Fabrikat e kompanisë përdorën skllevërit gjatë Luftës së Dytë Botërore. Dhe një nga produktet e tyre ishte Zyklon B, ishte një gaz i përdorur për të vrarë mbi 1 milion njerëz në dhomat e gazit. Bayers punësoi gjithashtu kapitenin SS Helmuth Vette. Ai kreu eksperimente mjekësore mbi të burgosurit e kampit.

Të këshilluara

FOTO/ Imazhet e panjohura të Marilyn Monroe

Këto foto mahnitëse të ikonës së Hollivudit, Marilyn Monroe u bënë nga fotografi John Florea gjatë viteve 1950. Emri i Marilyn Monroe përcjell mesazhe të ndrysh...

21:24

1971/ Viti kur u thyen tabutë në Kosovë

Këtë vit kemi pasur pak më shumë arsye të jemi të lumtur. Gjërat në Kosovë, ndoshta për herë të parë gjatë ish-Jugosllavisë, kishin filluar të normalizohen. Shk...

20:46

ide

Letër e hapur njerëzve të Drejtësisë: Shtet i së drejtës apo bandë e madhe plaçkitësish

Kambanat e kësaj proteste nuk bien vetëm për Edi Ramën, ministrat, parlamentarët, qeverisësit dhe plaçkitësit e tij, ato bien edhe për gjykatesit dhe prokuroret. Pyetja që ngrihet sot nga njerëzit në proteste është: a jeni ju në shërbim të asaj drejtësie që në Kushtetutën tonë formulohet në trajten “E drejta përbën bazën dhe kufijtë e veprimtarisë së shtetit.” apo, si në kohën e Enver Hoxhës, jeni në shërbim të bandës së plaçkitësve që e shkel përditë kufirin e së drejtës?

16:24 Fatos Lubonja

Flamingot duhet t'i injorojnë hijet e së djeshmes

Strategjia e një pjese të madhe të mbrojtësve oligarko-mediatikë të autokratit është të bëjnë kamikazin duke thithur mbi vete debate shterpë që largojnë vëmendjen nga thirrja: “Rama jeeeepe dorëheqjeeeeeen”

08:25 Andi Bushati

MOTI TIRANA

30°c

KËMBIMI EURO

93.62

aktuale

Ndiqe Lapsin edhe në

Me interes nga publiku

Me sytë katër

PAPARAZZI