Me 395 vota pro, Olaf Scholz është zgjedhur kancelari i ri i Republikës së Gjermanisë. Njeriu që zëvendësoi për tre vite kancelaren, i dha sot fund mandatit historik 16-vjeçar të Angela Merkel.
I ashtuquajturi ‘Scholzomat’, nofkë kjo që ironizon imazhin e tij gati-gati robotik, ia doli të lërë pas të gjitha kritikat dhe të sigurojë marrëveshjen që i duhej për të qeverisur në koalicion me të Gjelbrit dhe Demokratët e Lirë (FDP). Ish-kryebashkiaku 63-vjeçar i Hamburgut, kreu i socialdemokratëve të qendrës së majtë, u premtoi votuesve stabilitet dhe vazhdimësi ndonëse ai u zgjodh nga një parti rivale me atë të ish-kancelares Merkel.
Kush është Olaf Scholz, si arriti të bëhej kancelar dhe çfarë lloj lideri do të jetë ai për Gjermaninë, Europën dhe Perëndimin?
I lindur në Osnabrück në veriperëndim të Gjermanisë dhe i rritur në Hamburg, Scholz iu bashkua socialdemokratëve(SDP) në mesin e viteve 1970, në moshën 17-vjeçare. Duhet theksuar se ky moment ishte një kohë dramatike në historinë e partisë. Kancelari i saj i parë i pasluftës Willy Brandt sapo kishte dhënë dorëheqjen pas zbulimeve se një nga ndihmësit e tij më të afërt ishte një spiun komunist. Pasardhësi i Brandt, Helmut Schmidt sulmohej vazhdimisht. Në këtë mjedis, Scholz u ngrit shpejt në karrierë së bashku me të rinjve e tjerë të SPD-së dhe fitoi reputacion si një kritik agresiv i Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO), armëve atomike dhe kapitalizmit global. Në 1998 ai u bë pjesë e Bundestagut, por shpejt u distancua nga politika për t’iu dedikuar punës si avokat. Megjithëse vitet i shuan agresionin dhe idealizmin e tij, ambicia mbeti.
Pa kaluar shumë kohë, në vitin 2001, ai u bë kryetar i SPD-së së Hamburgut dhe një vit më vonë, Scholz u emërua Sekretar i Përgjithshëm i kancelarit të asokohe Gerhard Schröder, një detyrë e vështirë, kjo duke pasur parasysh përçarjen e thellë të krijuar në partinë SocialDemokrate. Falë detyrës së re, Scholz u bë objektivi kryesor i të majtës së zemëruar të partisë.
Në vitin 2005, Shroderit u mposht nga partia e Merkel dhe SPD u bë partneri më i vogël qeverisës i kancelare. Dy vjet më vonë, Scholz u emërua Ministër i Punës dhe i Çështjeve Sociale dhe gjatë krizës globale financiare të vitit 2008, ai ndihmoi në zbatimin e një programi, i cili ndihmoi Gjermaninë të shmangte një katastrofë papunësie. Në vitin 2011, ai udhëhoqi Social Demokratët drejt fitores në Hamburg, një nga 16 shtetet federale të Gjermanisë. I mbështetur nga një shumicë absolute në parlamentin e qytetit, Scholz zotëronte një stil udhëheqjeje, të cilin ndihmësit e tij pagëzuan me akronimin "OWD": Olaf Will Das (Olaf dëshiron këtë gjë). Pas kthimit në Berlin në vitin 2018 për të marrë postin e Ministrit të Financave dhe zëvendëskancelarit të Merkelit, Scholz u bë politikani i dytë më i fuqishëm në vend.
Kur dukej se Scholz kishte siguruar pozicionin e tij përkrah Merkel dhe brenda partisë, lideri i SDP-së, Andrea Nahles dha dorëheqjen. Pas shumë mëdyshjesh dhe hezitimesh, Scholz mori kreun e partisë. Por gëzimi nuk i zgjati shumë. 30-vjeçari Kevin Kühnert, me anë të një grushti të krijuar me ndihëm e të rinjve të Partisë Socialdemokrate, i rrëmbeu postin dhe ia dhuroi partinë dy emrave krejt të panjohur: Saskia Esken dhe Norbert Walter-Borgans. Misioni i tyre ishte të shkatërrojnë Koalicionin e Madh me partinë e ish-kancelares Merkel. Karriera e Scholz, në këtë pikë, dukej e kapitulluar.
Sado ironike, shpëtimi i të ardhmes politike së Scholz, ishte shfaqja e Covid-19. Edhe njëherë tjetër, shteti ishte në vështirësi dhe skena ishte gati që Scholz të fillonte ‘magjinë’ e tij. Duke nisur menjëherë nga puna, Scholz ndihmoi në krijimin e një programi të ri "pune afatshkurtër". Ai investoi dhe ndihmoi bizneset e prekura nga pandemia, duke shpërfillur rregullat e shenjta gjermane për borxhet. E duke qenë se kjo nuk mjaftoi, ai theu një traditë të gjatë gjermane dhe lehtësoi kufizimet fiskale të Eurozonës në emër të rimëkëmbjes ekonomike.
E megjithatë, me gjithë vëmendjen pozitive dhe rëndësinë ndërkombëtare që Scholz tërhoqi si Ministër i Financave i Merkelit, partia e tij vazhdoi të vuante, e përçarë nga lufta e brendshme. Sondazhet flisnin gjithnjë e më shumë për një rënie të mbështetjes kundrejt SDP-së dhe për një ringritje të Partisë së Gjelbër. Për të ringritur emrin dhe prestigjin e partisë, Esken dhe Walter-Borjans emëruan Scholz-in si kandidatin e ri për Kancelarit të SPD-së në gusht 2020. Shumë pak e vunë ujin në zjarr, avarësisht kësaj lëvizjeje brenda partisë.
Prapëseprapë, Olaf Scholz ishte natyrë që i pëlqente sfidat. Kur Gjermania përballej me pikëpyetjen e madhe se kush do të zëvendësonte “kancelaren e përjetshme”, Scholz pa një mundësi që aftësitë e tij, deri më tani të tallura, robotike t’i shërbenin për të marrë votat e nevojshme. Ai siguroi të gjithë skeptikët brenda partisë se me largimin e Merkel, gjermanët do të kërkonin dikë që t’i përngjante kancelares në stil dhe që të kishte cilësi si: njeri me përvojë, i qetë teksa përballet me presione dhe i pagabueshëm. Karakteristika këto që Scholz i zotëronte prej dekadash.
Scholz nuk gaboi. Një e nga një, socialdemokratët kaluan të Gjelbërit dhe më pas Unionin Demokristian (CDU) të Merkelit në sondazhet parazgjedhore. Atmosfera kudo ndryshoi. Të Gjelbrit braktisën në heshtje shpresat e tyre për të kapur Kancelarinë. CDU-ja u kap gafil dhe nuk diti si të reagonte. Ajo që dikur u duk si arrogancë kishotiste e Scholz, tani u kthye në një vizion profetik.
Çfarë pritet të ndodhë?
Me gjithë gjithë euforinë momentale të SPD-së, katër vitet e ardhshme nuk do të jenë të lehta. Asnjë parti në periudhën e pasluftës nuk ka udhëhequr ndonjëherë një qeveri me një përqindje kaq të ulët të votave. Çështja komplikohet edhe më tej pasi SDP-ja udhëheq duke u mbështetur te dy partnerë të vegjël, Demokratët e Lirë (FDP) dhe të Gjelbërit. Por edhe vetë situata e brendshme e SDP—së nuk është optimale. Fraksionet brenda partisë vijojnë të jenë aktive dhe qetësia e deritanishme nuk premton të zgjasë.
Scholz do të përballet gjithashtu me një situatë delikat edhe në politikën e jashtme. Tradita e gjatë gjermane që ruan lidhje të forta me NATO-n dhe aleatët euroatlantikë nuk është është fryma që Scholz adoptoi në rininë e tij. Megjithëse përgjatë fushatës zgjedhore, Scholz premtoi angazhimin e tij ndaj aleancës Atlantike, dihet që në Europë ai është më ambicioz se Merkel, por më pak vizionar se Emmanuel Macron. Kancelari gjerman vlerëson shumë mbajtjen e lidhjeve të forta me Mbretërinë e Bashkuar pas Brexit, ndërsa i ka rezistuar retorikës së fortë kundër Rusisë dhe Kinës. Megjithëse mbetet ende e paqartë se si qëndrimet e tij do të manifestohen në politikën e qeverisëm nuk dihet ende as nëse Scholz do të ndjekë rrugën e Merkelit në mbajtjen e kontrollit de facto mbi politikën e jashtme brenda Kancelarisë, apo nëse Ministria e Jashtme – ka gjasa të bjerë në duart e Të Gjelbërve.
Fantazmat e skandaleve të shkuara
Detyra me të cilën përballet Olaf Scholz është vërtet e frikshme dhe shpesh emri i tij përndiqet edhe nga fantazma të së shkuarës. Këtu kemi parasysh një sërë skandalesh që kanë rënduar karrierën e tij të gjatë. Emri i Scholz shpesh asociohet me trazirat e G20 që ndodhën nën mbikëqyrjen e tij si kryebashkiak i Hamburgut në vitin 2017. Po ashtu në vitin 2020, ai u implikua në çështjen Wirecard, që lidhet me një organ mbikëqyrës brenda ministrisë së tij, i cili nuk iu përgjigj paralajmërimeve të vazhdueshme duke rezultuar më pas në një nga skandalet më të mëdha të mashtrimit në Gjermani. I pasqaruar mbetet edhe roli i tij në aferën CumEx, në të cilën një bankë e madhe e Hamburgut shmangu detyrimin për të paguar rreth 47 milionë euro taksa në dëm të arkës së qytetit.
Pavarësisht sprovave, vetëbesimi i Scholz-it në suksesin e tij nuk është zvogëluar. Në fillim të vitit 2021, kur askush nuk i mori seriozisht pretendimet e Scholz-it për t'u bërë pasardhës i Merkelit, ai u akuzua nga një kundërshtar politik se mbante një "buzëqeshje si Smurf"(personazh vizatimor). Scholz, edhe këtë e ktheu në favorin e tij duke thënë: “Më pëlqen shumë krahasimi me Smurfët. Ata janë të vegjël, dinakë dhe fitojnë gjithmonë.”
Burimi: The Interpreter
Përshtati për Lapsi.al: Paola Serjanaj
