Kjo është pjesa e parë e një investigimi nga “Osservatorio Balcani e Caucaso” mbi çështjen e prodhimit dhe trafikut të drogës nga Shqipëria, një nga temat më delikate në marrëdhëniet mes Tiranës dhe Bashkimit Europian.
Nga: Giovanni Vale dhe Laetitia Moreni
“Çdo qytetërim vdes, edhe Babilonia ka vdekur”. Me sytë gjysmë të mbyllur nga dielli i fortë në asfalt, një banor i Lazaratit e shpjegon kështu fundin e “vendit të marijuanës”. Ky fashat në jug të Shqipërisë, që deri në fund të 2013-ës prodhonte gati 1 mijë ton në vit (rreth 4.5 miliardë euro sa një e treta e GDP-së në Shqipëri), është sot një kryqëzim rrugësh të shkreta dhe të qeta.
“Sigurisht, është e drejtë që korrupsioni të zhduket në Shqipëri, por mos besoni Rama është një Zot” – shton një kalimtar që preferon të mbetet anonim.
Më shumë se korrupsioni, kryeministri Edi Rama çrrënjosi fizikisht nga Lazarati një sasi të jashtëzakonshme të marijuanës në Lazarat. Gjatë fushatës së tij elektorale, lideri i socialistëve premtoi “një luftë pa mëshirë ndaj drogës” dhe, pas zgjedhjes së tij në shtator të vitit 2013, e vuri nën rrethim fshatin rebel.
“Çfarë thua, që unë të pranoj sot një rrogë me 200 euro në muaj? Po çfarë mund të bësh me 200 euro në muaj? Asgjë! Më duhet të punoj, ndihmoj tim atë... ndonjëherë më thërrasin andej këndej për punë të vogla. E shtyjmë kështu” – vazhdon një tjetër banor i Lazaratit.
Në sheshin e vogël në qendër, në majë të një kodre ku është vendosur fshati, djem të ulur në një bar flasin me njëri tjetrin për kalimin e kohës. Kur evokohet e kaluara dhe vitet e arta të kanabisit, ngrehin shpatullat. Të gjithë kanë një të afërm, apo një mik që ka përfunduar në burg pas maksi-operacionit të policisë të urdhëruar nga Rama. Për ata Lazarati ka sot pak ose aspak për të ofruar dhe të rinjtë ëndërrojnë të nisen jashtë, siç bëjnë moshatarët e tyre në fshatrat e tjerë të Shqipërisë.
“Boom”- i prodhimit të marijuanës.
Por nëse pas mureve të lartë që rrethojnë shtëpitë në Lazarat, marijuana nuk rritet më, “lufta pa mëshirë kundër drogës” e Ramës nuk e ka zgjidhur përfundimisht problemin. Kanabisi u arratis nga fshati rebel për tu rritur diku tjetër pas në vitet në vazhdim. Shoqata “Save the Children” që sot kontrollon një radio-shkollë në Lazarat dhe në tentativë për t’i qëndruar pranë komunitetit ka vënë re se në periudhën 2013 – 2016 marijuana u zhvendos nga kodrat e jugut në pjesë të tjera të vendit.
“Më parë prodhimi ishte përqendruar në Lazarat, nuk ishte i përhapur. Por pas operacionit kemi parë një përhapje në të gjithë vendin. Një fenomen që na ka shqetësuar sepse në këtë kontekst, fëmijët janë të përfshirë që në mosha të vogla” – tregon Anila Meço, drejtore e “Save the Children” në Shqipëri. Guardia di Finanza italiane (GdF), që mbikëqyr vendin që nga viti 2012 në kërkim të qendrave të prodhimit të marijuanës, regjistron këtë progresion. Nga 300 parcela të fotografuara në 2013-ën është kaluar në 2000 në 2016-ën.
Përballë përhapjes së kultivimit, GDF kanë dyfishuar orët e fluturimit dhe sot vëzhgojnë një të katërtën e vendit. Por rritja e zonave të kultivimit nuk e shqetëson qeverinë e Tiranës. Në çdo konferencë vjetore të luftës ndaj drogës, ministria e Brendshme e Shqipërisë siguron në fakt që ka shkatërruar 99% të parcelave të sinjalizuara nga GdF dhe që të ketë përmbushur plotësisht detyrën. Por ajo përgënjeshtrohet nga realiteti. Që nga 2013-a, Italia dhe Greqia vazhdojnë të sekuestrojnë sasi të mëdha të kanabisit shqiptar në vijimësi.
Pavarësisht këtyre mospërputhjeve, Partia Socialiste e Edi Ramës fitoi edhe zgjedhjet e qershorit 2017 duke garantuar qeverisjen pa aleatë. Por i njëjti vit solli në skenë një skandal që megjithëse e trondit qeverinë, nuk e rrëzoi atë. Ish-ministri i Brendshëm Saimir Tahiri, konsideruar “delfin” i Ramës u përfshi në një hetim të Guardia di Finanza për trafikun e drogës nga Shqipëria në Siçili (operacioni Rosa dei venti). I përjashtuar nga partia, Tahiri reziston gjatë në parlament dhe e lë atë vetëm në 2018-ën për tu përballur me hetimet “si qytetar i thjeshtë”.
Një problem ende aktual
Pasardhësi i Tahirit, shefi i ri ministrisë së Brendshme, Fatmir Xhafaj, siguron sot se lufta kundër marijuanës shqiptare është tashme e fituar.
“Të dhënat e vitit të kaluar, në termat e prodhimit janë qesharakë: Shqipëria ka prodhuar 48 herë më pak në krahasim me vitin 2016!” – siguron ministri sipas të cilit: “nëse do të konsiderohen këto rezultate të 2017-ës, mund të konfirmohet se Shqipëria nuk figuron më mes vendeve prodhuese të kanabisit. Dhe nuk jemi ne që e themi, por Guardia di Finanza që është një pjesë e rëndësishme e policisë”.
Ministri i referohet numrit të parcelave të kanabisit të pikasura nga GdF gjatë 2017-ës, më pak se 100. Mes 2016-ës dhe 2017-ës, gjithsesi është regjistruar një ulje e prodhimit për jashtë.
“Është rezultat i aksioneve të marra nga Tirana” – siguron Xhafaj që ilustron operacionin “Forca e ligjit”, i nisur në 2017-ën. “Objektivi është që të identifikojmë grupet kriminale dhe të sekuestrojmë pasuritë e tyre. Në 2016-ën kemi sekuestruar pasuri për një vlerë rreth 40 milionë euro dhe në 4 muajt e parë të 2017-ës rreth 10 milionë euro” – thotë ministri.
Por nëse nga njëra anë është e vërtetë se shifrat e GdF sinjalizojnë një rënie të numrit të parcelave, nga ana tjetër kanabisi shqiptar vijon të vijë në brigjet e Pulias.
“Kemi sekuestruar 860 kg marijuanë dhe hashash në 2015, 13.9 ton në 2016-ën, 34,9 ton në 2017-ën dhe gati 10 ton në 4 muajt e parë të 2018-ës”- shpjegon Nicola Altiero, gjeneral i brigatës së GdF në Bari. Për më tepër që kanabisi i kapur nga forcat e rendit në Itali është prodhim i kohëve të fundit.
“Nga ana tjetër [e Adriatikut], justifikohen se prodhimet e sekuestruara vijnë nga stoku i realizuar vitet e fundit. Por ne e kemi studiuar përqindjen e lëndës narkotike si te kanabisi ashtu edhe te marijuana dhe na rezulton se është prodhim jo më i hershëm se 6 muajt e fundit” – saktëson gjeneral Altiero. Pra, edhe pse kanabisi nuk rritet më në fusha të hapura në Shqipëri, prodhimi vazhdon në fshehtësi, në ndonjë laborator.
Përballë këtyre konstatimeve, opozita shqiptare akuzon qeverinë që të jetë e lidhur direkt me trafikantët e drogës.
“Asnjë boss në Lazarat nuk u arrestua. Çfarë u bë me ata? Ua them unë: janë bërë agronomë dhe e transformuan të gjithë Shqipërinë në një Lazarat të madh” – akuzon Lulzim Basha, lider i Partisë Demokratike.
Pra cili është pra roli i qeverisë së Ramës në luftën ndaj drogës? Në shkrimin e radhës do të përpiqemi t’i japim përgjigje kësaj pyetjeje? ©Përgatiti LAPSI.al
Lexo edhe: Guardia Di Financa hedh poshtë pretendimin e qeverisë se beteja me hashashin është fituar
